Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyZwiązek Strzelecki (popularnie nazywany „Strzelcem”) – paramilitarna organizacja społeczno-wychowawcza powstała w 1910 roku we Lwowie i działająca do 1914 r. będąca podstawą budowania struktur wojskowych Legionów Polskich. Nazwę tę nosiła organizacja paramilitarna w okresie 1918–1939. Do tradycji Związku nawiązują istniejące obecnie organizacje paramilitarne.
Spis treści |
W 1910 r. z inicjatywy nielegalnego Związku Walki Czynnej aby umożliwić działania umożliwiające budowę szerszej organizacji militarnej, utworzone zostały legalne organizacje o charakterze paramilitarnym: Związek Strzelecki we Lwowie, oraz Towarzystwo "Strzelec" w Krakowie. Stowarzyszenia działały legalnie na podstawie statutu zatwierdzonego przez władze austriackie. Początkowo Związkiem, kierował Wydział Związku Strzeleckiego w składzie: Władysław Sikorski (prezes), Medard Downarowicz, Hoser, Konopacki, Aleksander Litwinowicz, Kazimierz Sosnkowski, Ostrowski,Gustaw Daniłowski, Rysiewicz, Hipolit Śliwiński[1]. Faktycznie kierownictwo sprawował Wydział ZWC. Od 1912 r. Związek Walki Czynnej przekształcił się faktycznie w centralizację organizacji strzeleckich. Miejsce Wydziału zajęła Komenda Główna Związków Strzeleckich z siedzibą we Lwowie, z komendantem Józefem Piłsudskim i szefem sztabu Kazimierzem Sosnkowskim.
Komendzie Głównej podlegały Komendy Okręgowe: w Krakowie (Galicja Zachodnia), Rzeszowie (Galicja środkowa) i Lwowie (Galicja Wschodnia) oraz Komenda Królestwa Polskiego i Komenda Zagraniczna. Organizacje strzeleckie działające w zaborze pruskim i Królestwie Polskim pozostawały w konspiracji. W Galicji Związek Strzelecki organizował szkoły podoficerskie i oficerskie, mógł korzystać ze strzelnic wojskowych, odbywać ćwiczenia oraz kupować broń i amunicję. Jego członkami byli przedstawiciele wszystkich warstw społecznych, kierunków i partii politycznych (z wyjątkiem Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy).
Szczególną rolę w rozbudowie organizacji odegrali studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego. W maju 1913 zlikwidowano Komendę Główną, jej funkcję przejął Wydział Wojskowy Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych, której komendantem wojskowym został Józef Piłsudski. W chwili wybuchu I wojny światowej Związek Strzelecki liczył 6.449 przeszkolonych strzelców w tym:
W tym czasie odrębna organizacja: Polskie Drużyny Strzeleckie liczyła ponad 4 000 przeszkolonych "drużyniaków"[2]. Członkowie Związku Strzeleckiego i Polskich Drużyn Strzeleckich stanowili podstawę walczących u boku Cesarstwa Austro-Węgierskiego, oraz konspiracyjne Polskiej Organizacji Wojskowej. Główni działacze: Józef Piłsudski, Kazimierz Sosnkowski, Edward Śmigły-Rydz, Władysław Sikorski, Marian Kukiel, Walery Sławek, Julian Stachiewicz, Aleksander Prystor, Kordian Józef Zamorski, Włodzimierz Tetmajer.
Organy prasowe: Strzelec, Bellona Polska i Przegląd Wojskowy.
Po I wojnie światowej powstał Związek Strzelecki. Nawiązywał do tradycji Związku Strzeleckiego z lat 1910-1914. Zrzeszał pozaszkolną, przedpoborową młodzież, głównie wiejską i rzemieślniczą. Prowadził działalność w zakresie wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego. Podlegał Ministerstwu Spraw Wojskowych. Należał do Polskich Związków Sportowych. Ściśle związany z obozem J. Piłsudskiego. Terytorialna struktura organizacyjna Związku Strzeleckiego odpowiadała wojskowo-administracyjnemu podziałowi państwa.
Związek podzielony był na 3000 oddziałów w 141 obwodach należących do 15 okręgów. Prowadzono w jego ramach działalność oświatową tj. kursy podstawowe, kursy instruktorskie, pogadanki, odczyty, biblioteki i czytelnie. W 1928 roku istniało 70 chórów, 20 orkiestr, 16 domów ludowych z boiskami i 237 świetlic należących do związku[3].
W 1939 ZS liczył ok. 500 tys. członków, którzy w czasie kampanii wrześniowej 1939 wykonywali zadania zlecone przez władze wojskowe.
We wrześniu 1939 w Krakowie w oparciu o przedwojenne struktury Strzelca utworzono Organizację Orła Białego. Organizacja prowadziła działalność dywersyjną, wywiad i akcje propagandowe, wymierzone przeciwko okupantom. W czerwcu 1940 podporządkowała się Związkowi Walki Zbrojnej.[4]
Organem prasowym organizacji były Nakazy Dnia.
Obecnie istnieje kilka organizacji odwołujących się do tradycji przedwojennego Związku Strzeleckiego. Dla zjednoczenia ruchu strzeleckiego utworzono Federację Związków i Drużyn Strzeleckich z komendantem Maciejem Wechmannem, rezultatem której jest połączenie się dwóch z wiodących Związków: Związku Strzeleckiego "Strzelec" i Związku Strzeleckiego "Strzelec" Równość -Wolność - Niepodlełość w jedną organizację - Związek Strzelecki "Strzelec". 15 lipca 2009 dwie organizacje strzeleckie Związek Strzelecki i Związek Strzelecki "Strzelec" Organizacja Społeczno-Wychowawcza podpisały deklarację zjednoczeniową[5].
W 1991 roku powstający Związek Strzelecki "Strzelec" Organizacja Społeczno-Wychowawcza określił się wówczas jako patriotyczne stowarzyszenie młodzieży polskiej, będącej kontynuatorem istniejącego w okresie międzywojennym Związku Strzeleckiego "Strzelec", którego Komendantem Głównym był Józef Piłsudski.
Obecnie ZS "Strzelec" OSW współpracuje ściśle z Ministerstwa Obrony Narodowej jest dzisiaj jedną z największych organizacji proobronnych w Polsce, której komendantem jest mł. insp. prof. Janusz Cisek.
Organizacja, która powstała jako pierwsza bo już w 1989 r. z inicjatywy środowisk niepodległościowych, żołnierzy Armii Krajowej i przedwojennych członków Związku Strzeleckiego skupionych w okresie PRL wokół Konfederacji Polski Niepodległej. Na III Kongresie Konfederacji Polski Niepodległej w 1989r, z inicjatywy jej przewodniczącego, Leszka Moczulskiego zostaje podjęta uchwała o reaktywowaniu Związku Strzeleckiego "STRZELEC". Pierwszym aktem potwierdzającym wznowienie działalności Z.S."STRZELEC" był zorganizowany w Juszczynie (Beskid Makowski) pierwszy kurs instruktorsko - metodyczny dla kierowniczej kadry "STRZELCA", który prowadził osobiście kpt.rez. Włodzimierz Olszewski, powołany do Kwatery Głównej na stanowisko Szefa Wydziału Szkolenia. Organizacja zarejestrowana została 13.06.1990 r. Przygotowuje młodzież do pracy w służbach mundurowych, służbie publicznej i życia społecznego w realiach państwa obywatelskiego. Jest kontynuatorem tradycji oręża przedwojennego "Strzelca" Józefa Piłsudskiego. Organizacją zarządza Rada Strzelecka za pośrednictwem Kwatery Głównej. Terytorialnie Związek Strzelecki "Strzelec" podzielony jest na cztery Okręgi, a każdy Okręg składa się z czterech Obwodów (Obwód odpowiada jednemu województwu). W Obwodach działają jednostki strzeleckie (JS). Obecnie Komendantem Głównym ZS "Strzelec" jest bryg. ZS Krzysztof Wojewódzki Siedziba główna związku jest Warszawie
W roku 1994 powstał także Związek Strzelecki podzielony na trzy okręgi:
Związkiem Strzeleckim dowodzi Komendant Główny – mł. insp. ZS Roman Burek. Siedzibą główną jest Radom
