| USS Mercy (ID-1305) | |
USS Mercy (AH-4) |
|
| Historia | |
| Stocznia | William Cramp & Sons, Filadelfia |
| Wodowanie | marzec 1907 |
| Wejście do służby | WL: przed październikiem 1907[1] US Army: 2 czerwca 1917 US Navy:24 stycznia 1918 |
| Wycofanie ze służby | WL: 2 czerwca 1917[2] US Army: 27 września 1917 US Navy:23 marca 1914 |
| Los okrętu | sprzedany na złom 16 marca 1939 |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność | 9450 ton |
| Długość | 131,0 m |
| Szerokość | 15,3 m |
| Zanurzenie | 7,1 m |
| Prędkość | 15 węzłów |
| Załoga | 420 załogi + (po 1918) 500 pacjentów |
| Wcześniejsza nazwa | SS "Saratoga" USAT "Saratoga" |
USS Mercy (ID-1305), później (AH-4) – okręt szpitalny United States Navy z okresu I wojny światowej. Był pierwszym okrętem amerykańskim noszącym tę nazwę. Wcześniej znany jako SS "Saratoga" – parowiec Ward Line służący na linii Nowy Jork – Hawana, uważany w swoim czasie za najszybszy statek parowy w przybrzeżnym handlu[3]. Przed służbą w barwach US Navy pełnił także rolę jednostki transportowej dla United States Army pod nazwą USAT "Saratoga". Ten okres zakończył kolizją w pobliżu Staten Island[3].
W czasie służby w US Navy "Mercy" odbył cztery transatlantyckie podróże do Francji, przewożąc do Stanów Zjednoczonych prawie dwa tysiące rannych. Po zakończeniu I wojny światowej bazował w Filadelfii i na krótko w 1924 był odstawiony do rezerwy. Wycofany ze służby w 1934, został wypożyczony Federal Emergency Relief Administration, skreślony z listy w 1938 i zezłomowany w 1939.
Spis treści |
"Saratoga" został zwodowany w marcu 1907 w stoczni William Cramp and Sons w Filadelfii dla Ward Line. Statek wszedł do służby tego samego roku i pływał na linii pomiędzy Nowym Jorkiem a Hawaną, gdzie służył przez kolejne dziesięć lat. Był uznawany za jeden z najszybszych statków parowych w handlu przybrzeżnym[3].
Krótko po wejściu do służby nowy liniowiec w czasie sztormu został staranowany przez trzymasztowy szkuner. "Saratoga" płynął z Hawany z prędkością 16 węzłów, gdy o godzinie 01:00 29 października 1907 żaglowiec wbił się w niego, obcierając ćwierć jego lewej burty. Uszkodzenia na liniowcu były minimalne, ale szkuner stracił część ożaglowania[1].
W marcu 1911 kapitan "Saratogi", Cleveland Downs, został aresztowany w Nowym Jorku pod zarzutem okrucieństwa wobec zwierząt, ponieważ transportowane na statku żywe żółwie były nieodpowiednio przechowywane, tj. ze związanymi płetwami i do góry nogami. Downs twierdził, że jest to standardowa procedura i wnioskował o odrzucenie zarzutów[4]. Także innego kapitana statku spotkały problemy z prawem: w czerwcu 1912 Frank L. Miller został aresztowany przez szeryfa w Nowym Jorku i zmuszony do zapłacenia 2500 dolarów odszkodowania w związku z cywilnym oskarżeniem go przez byłego członka załogi o bezprawne uwięzienie. Aresztowanie kapitana opóźniło wyjście statku w rejs o dwie godziny[5].
16 marca 1912 "Saratoga" stał w odległości kilkuset jardów od krążownika pancernego USS "Maine", gdy ten po podniesieniu z dna był ponownie zatapiany, tym razem w Zatoce Meksykańskiej. Z pokładu statku pasażerowie i załoga obserwowali tonięcie jednostki, której pierwotne zatonięcie stało się bezpośrednim pretekstem do wybuchu konfliktu hiszpańsko-amerykańskiego[6].
26 października 1914 w godzinach 19:30 do 21:00 "Saratoga" płynął w odległości 40 mil morskich na północ od Virginia Capes (i 240 mil morskich na południe od latarniowca "Scotland", gdy pasażerowie i załoga widzieli błyski i słyszeli coś, co uznali za odgłos dział dużego kalibru. Doszli do wniosku, że są świadkami bitwy morskiej. Spekulacje w tym czasie skupiły się na konfrontacji pomiędzy niemieckim krążownikiem SMS "Karlsruhe" (który topił brytyjskie statki w rejonie Atlantyku i Karaibów) oraz brytyjskim krążownikiem HMS "Essex" lub HMS "Suffolk". W prasie sugerowano jednak, że "Saratoga" była jedynie świadkiem ćwiczeń artyleryjskich US Navy[7][8]
W czasie służby jako liniowiec pasażerki "Saratoga" przewoził sporo znanych pasażerów pomiędzy Nowym Jorkiem i portami karaibskimi. Mario García Menocal płynął z Hawany do Nowego Jorku w "sprawie osobistej" po przegranych wyborach na stanowisko prezydenta Kuby w 1908[9]. W 1913 Cipriano Castro, były prezydent Wenezueli (1899-1909) płynął do Hawany w celach zdrowotnych. Artykuł w The New York Times spekulował, że w ramach przygotowań do próby odzyskania władzy w Wenezueli (co ostatecznie nigdy nie nastąpiło), Castro ma zamiar spotkać się w Hawanie z towarzyszami i "zawodowymi rewolucjonistami"[10]. W lutym 1914 kardynał Farley, rzymskokatolicki arcybiskup Nowego Jorku w latach 1902 – 1918, płynął na pokładzie statku w podróż na Bahamy[11].
23 maja 1917 "Saratoga" i SS "Havana" (jego siostrzany statek z Ward Line) zostały zarekwirowane przez rząd amerykański. 2 czerwca po powrocie z ostatniej komercyjnej podróży na Kubę, statek został przekazany United States Army do służby transportowej[2][12].
Po zarekwirowaniu parowiec został przekazany Armii 2 czerwca 1917 i stał się armijnym transportowcem USAT "Saratoga"[2]. Został w szybkim tempie przerobiony do pełnienia obowiązków transportowca wojska i stał się członkiem pierwszego amerykańskiego konwoju z żołnierzami płynącego do Francji w czasie I wojny światowej[13]. Konwój przepłynął koło Ambrose Light rankiem 14 czerwca 1917, kierując się w stronę Brestu[14]. "Saratoga" za współtowarzyszy podróży miał transportowce Armii: "Havana", USAT "Tenadores" i USAT "Pastores", krążownik USS "Seattle" (ACR-11), transportowiec/krążownik pomocniczy USS "DeKalb" (ID-3010), niszczyciele USS "Wilkes" (DD-67), USS "Terry" (DD-25), USS "Roe" (DD-24) oraz przerobiony jacht USS "Corsair" (SP-159)[13][a]
22 czerwca o godzinie 22:15 w odległości około 850 mil morskich od Brestu grupa, w której płynął "Saratoga", została zaatakowana przez okręty podwodne. Dwie torpedy przeszły w pobliżu "Havany", a dwie kolejne – przed i za "DeKalb". Jednostki eskorty nie uzyskały kontaktu z U-Bootami, a konwój, rozproszony przez alarm, dołączył dopiero następnego ranka[15]. Grupa, zaniepokojona aktywnością okrętów podwodnych wroga w pobliżu Brestu, zmieniła kurs do Saint-Nazaire, gdzie dotarła 25 czerwca[16].
Po powrocie do Stanów Zjednoczonych "Saratoga" załadował 1200 pasażerów w Hoboken 30 lipca. W ramach przygotowań do rejsu do Francji następnego dnia, transportowiec przeszedł na kotwicowisko w Tompkinsville (Staten Island). Wśród pasażerów na pokładzie były pielęgniarki z Army's Base Hospital No. 8. By uniknąć panującego upału wiele pielęgniarek wróciło do swoich kabin po lunchu, by pozbyć się ciężkich wełnianych uniformów[17]. Około 13:30 na kotwicowisku lewa burta "Saratogi" został staranowana przez SS "Panama" z Panama Steamship Company po tym, jak obsługa maszynowni tego statku źle zrozumiała rozkazy z mostka. Siła uderzenia spowodowała naruszenie nitowania w pobliżu linii wodnej[18]; powstała 30-stopowa wyrwa. Statek zaczął nabierać przechyłu prawie natychmiast, wkrótce został wydany rozkaz opuszczenia pokładu. Pasażerowie, w tym pielęgniarki, często nie w pełni ubrane, zgłosili się do wyznaczonych łodzi ratowniczych, a statek został ewakuowany w uporządkowany sposób[17]. Bliskość brzegu i duża liczba małych jednostek w pobliżu pozwoliła na ewakuację wszystkich członków załogi i pasażerów. "Panama" odniósł jedynie powierzchowne zniszczenia, "Saratoga" podniósł kotwicę i został odholowany w pobliże stoczni Morse Dry Dock & Repair Company, gdzie osadzono go na płyciźnie[3]. Pasażerowie ze statku zostali zebrani z jednostek ratowniczych i załadowani na pokład USAT "Finland"[17][19] i dopłynęli do Francji 6 sierpnia[20][b].
27 września 1917 US Navy nabyła "Saratogę" od Departamentu Wojny. 30 października 1917 rozpoczęła się jego konwersja na okręt szpitalny w New York Navy Yard (Brooklyn). Jednostka weszła do służby 24 stycznia 1918 jako USS "Mercy". Statek wraz z USS "Comfort" (AH-3) (dawnym kompanem z Ward Line "Havana") były pierwszymi okrętami szpitalnymi obsadzanymi także przez kobiety pielęgniarki. Obie jednostki zostały wyposażone w najnowsze wyposażenie z dziedziny chirurgii, techniki rentgenowskiej i mogły pomieścić 500 pasażerów każdy[21].
"Mercy" został przydzielony do Floty Atlantyku i operował w rejonie Chesapeake Bay, z Yorktown (Wirginia) jako portem macierzystym, obsługując rannych na wojnie: transportował ich ze statków i okrętów do szpitali położonych na lądzie. W październiku 1918 popłynął do Nowego Jorku by dołączyć do Służby Krążowniczej i Transportowej (ang. Cruiser and Transport Service). 3 listopada okręt szpitalny opuścił Nowy Jork i wyruszył w swoją pierwszą z czterech podróży do Francji. Do 25 marca 1919 przewiózł 1977 rannych[22].
Po I wojnie światowej, przez kolejne 15 lat "Mercy" służył w pobliżu wschodniego wybrzeża USA bazując w Filadelfii. W lipcu 1920 otrzymał oznaczenie "AH-4"[22].
Od 1 grudnia 1924 do 1 września 1925 pozostawał w rezerwie w Philadelphia Navy Yard. 25 listopada przeszedł do ograniczonej służby (ang. reduced commission), do pełnej służby wrócił 1 września 1926[22]. Na początku 1927 "Mercy" został pomalowany na biało bez oznaczeń szpitalnych, ale do czasu wizyty w 1931 w Vancouver oznaczenia zostały przywrócone[23].
"Mercy" pozostawał w służbie do momentu wynajęcia przez filadelfijski oddział Federal Emergency Relief Administration 23 marca 1934[22]. Zakotwiczony w Girard Point okręt służył jako dom dla do 300 bezdomnych[24]. 20 kwietnia 1938 został skreślony z rejestru, a 16 marca 1939 sprzedano go na złom firmie Boston Iron & Metals Company z Baltimore[22].