Tworzenie książki (wyłącz)
 Dodaj tę stronę do książki Pokaż książkę (0 stron) Proponowane strony

Tytan (księżyc)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Tytan
Zdjęcie Tytana wykonane przez sondę Cassini, w naturalnych barwach.
Zdjęcie Tytana wykonane przez sondę Cassini, w naturalnych barwach.
Odkrył Christiaan Huygens
Data odkrycia 25 marca 1655
Charakterystyka orbity
Półoś wielka 1 221 900 km
Mimośród 0,0288
Okres obiegu 15,945 d
Nachylenie do płaszczyzny orbity planety 1,634°
Długość węzła wstępującego 44,05°
Argument perycentrum 172,7°
Anomalia średnia 192,1°
Własności fizyczne
Średnica równikowa 5 150 km
Wymiary 1 080,8 × 1 062,2 × 1 055,0 km
Powierzchnia 8,3 × 107 km2
Masa 1,345 × 1023 kg
Średnia gęstość 1,88 g/cm3
Przyspieszenie grawitacyjne na powierzchni 1,35 m/s2
Prędkość ucieczki 2,639
Okres obrotu wokół własnej osi synchroniczny z okresem obiegu
Albedo 0,22
Jasność obserwowana
(z Ziemi)
7,9 m
Temperatura powierzchni 93,7 K
Ciśnienie atmosferyczne 146,7 k Pa
Skład atmosfery 98,4% azot
1,6% metan
Ziemia, Księżyc i Tytan w identycznej skali.

Tytan (Saturn VI) – największy księżyc Saturna, jedyny księżyc w Układzie Słonecznym posiadający gęstą atmosferę, w której zachodzą skomplikowane zjawiska atmosferyczne. Jest to również jedyne ciało poza Ziemią, na powierzchni którego odkryto powierzchniowe zbiorniki cieczy – jeziora. Nie wypełnia ich jednak woda, ale ciekłe węglowodory.

Spis treści

[edytuj] Nazwa

Tytan został odkryty w 1655 roku przez Christiaana Huygensa, jako pierwszy spośród naturalnych satelitów Saturna. Nazwa księżyca pochodzi od tytanów z mitologii greckiej, którzy byli synami i córkami Uranosa (Nieba) i Gai (Ziemi).

[edytuj] Właściwości fizyczne

Tytan jest większy od pierwszej planety w Układzie Słonecznym – Merkurego. Jest zarazem drugim pod względem wielkości księżycem w naszym Układzie. Aż do przybycia sondy Voyager 1 w 1980 do układu Saturna uważano, że jest nawet większy od Ganimedesa, jednak kiedy została odkryta atmosfera Tytana, okazało się że ma on mniejszą średnicę.

[edytuj] Atmosfera

Górne warstwy atmosfery Tytana w naturalnych kolorach

Niektóre księżyce w Układzie Słonecznym, np. księżyce galileuszowe, posiadają nikłą otoczkę gazową. Jednak jedynie Tytan posiada gęstą atmosferę, gęstszą nawet od atmosfery ziemskiej. Ma ona pomarańczowy kolor i jest niemal nieprzeźroczysta dla światła, w szerokim zakresie fal. Jej istnienie jako pierwszy zasugerował w 1907 roku Josep Comas Solá, a potwierdził w 1944 roku Gerard Kuiper.

Atmosfera składa się głównie z azotu z domieszkami argonu, metanu i innych związków organicznych, takich jak etan i acetylen, które powstają w górnych warstwach atmosfery w wyniku oddziaływania na metan promieniowania ultrafioletowego pochodzącego ze Słońca. Tytan nie posiada własnego pola magnetycznego, a magnetosfera Saturna chroni go przed wiatrem słonecznym tylko częściowo. Związki chemiczne w atmosferze Tytana przepuszczają jedynie około 10% promieni słonecznych, co prowadzi do utrzymywania się bardzo niskiej temperatury na powierzchni. Ciśnienie przy powierzchni wynosi 1,5 bara, czyli jest o 50% większe niż na Ziemi. Podczas lądowania próbnika Huygens zmierzono także prędkość wiatru, która wynosiła 60 km/h. Badania atmosfery tego ciała niebieskiego są szczególnie interesujące ze względu na jej podobieństwo do atmosfery, jaką posiadała Ziemia około 4 miliardów lat temu. Grubość atmosfery Tytana szacuje się na od 200 do 880 km.

Pomimo małej przepuszczalności promieni Słońca przez grubą atmosferę, na powierzchni Tytana panuje wyraźny cykl dobowy. W ciągu dnia Słońce nagrzewa powierzchnię księżyca co ma znaczący wpływ na jego atmosferę. Sama atmosfera Tytana pod względem układu przypomina atmosferę Ziemi, podzielona jest na kilka, wyraźnie oddzielonych warstw. Najniższa część atmosfery podzielona jest na dwie warstwy graniczne. Grubość niższej z nich zmienia się w cyklu dziennym co powodowane jest podgrzewaniem się powierzchni Tytana od promieni Słońca. Grubość wyższej warstwy granicznej zmienia w dłuższym cyklu i kontroluje ona klimat panujący na Tytanie[1].

[edytuj] Budowa wewnętrzna

Przypuszczalna budowa wewnętrzna Tytana

Tytan zalicza się do księżyców lodowych, jako że zbudowany jest w dużej mierze z lodu wodnego. Pod kilkukilometrowej grubości lodową skorupą prawdopodobnie znajduje się warstwa ciekłej wody, przypominająca podpowierzchniowe oceany na Europie i Ganimedesie. Jeszcze głębiej znajduje się warstwa wysokociśnieniowego lodu-VI i jądro złożone ze skał z dużą zawartością wody, którego średnicę szacuje się na około 2000 km[2].

[edytuj] Powierzchnia

Information icon.svg Osobny artykuł: jeziora na Tytanie.
Mapa powierzchni Tytana, stan wiedzy z kwietnia 2011 roku
Mapy obszarów podbiegunowych Tytana, stan wiedzy ze stycznia 2009 roku

Obserwacje powierzchni Tytana są bardzo utrudnione z powodu gęstej i nieprzezroczystej atmosfery. Dzięki misji sondy Cassini udało się uzyskać wiele istotnych danych, a także wykonać pierwsze zdjęcia powierzchni księżyca. Do najciekawszych zaobserwowanych tam struktur należą:

Mapa północnego bieguna Tytana w fałszywych kolorach, ukazująca zbiorniki ciekłego metanu
Tortola Facula, początkowo interpretowana jako wulkan lodowy na Tytanie, obecnie uznawana za wzniesienie otoczone przez ciemne wydmy[3].

[edytuj] Badania Tytana

Zdjęcie powierzchni Tytana wykonane przez sondę Huygens po wylądowaniu

[edytuj] Życie na Tytanie

Istnienie organizmów żywych jest mało prawdopodobne, głównie ze względu na ekstremalnie niskie temperatury, chociaż duża ilość związków organicznych na Tytanie pozwala spekulować na temat istnienia życia. Źródłem energii mogłyby być węglowodory produkowane w górnych warstwach atmosfery, które dostarczają wystarczającą ilość energii, by ewentualne organizmy mogły wytworzyć ciekłe środowisko w swoim wnętrzu, co pozwala na zachodzenie wielu reakcji chemicznych niezbędnych do istnienia życia.

[edytuj] Zobacz też

Commons in image icon.svg
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Tytan w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Becky Crew: Climate cycle reveals Titan as Earth-like (ang.). 2012-01-17. [dostęp 2012-01-18].
  2. Layers of Titan -- Annotated (ang.). W: Cassini Solstice Mission [on-line]. NASA, 2012-02-23. [dostęp 2012-04-27].
  3. Tortola Facula. W: Cassini Solstice Mission [on-line]. NASA, 2011-07-07. [dostęp 2011-12-06].

[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tytan_(księżyc)&oldid=31282823
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach