Rozdrobnienie feudalne

Rozdrobnienie feudalne (inaczej rozbicie dzielnicowe) – etap rozwojowy większości państw feudalnych, polegający na podziale względnie jednolitej monarchii wczesnośredniowiecznej na szereg (bardziej lub mniej samodzielnych) księstw dzielnicowych. Samir Amin uważa, że to zjawisko jest typowo europejskie, ponieważ w wersji właściwej nie miało miejsca w krajach muzułmańskich czy dalekowschodnich.

Przyczyny rozdrobnienia feudalnego

• traktowanie państwa jako własności panującego (zasada patrymonialna)
• dążenia odśrodkowe możnych oraz wyższego duchowieństwa, zainteresowanych ograniczeniem jedynowładztwa monarchy naczelnego
• spadek autorytetu naczelnej rodziny panującej lub tytułu monarszego
• egoizmy regionalne, dynastyczne etc.
• brak świadomości narodowej
• brak powiązań gospodarczych w skali całego kraju, funkcjonowanie małych rynków lokalnych

Rozdrobnienie feudalne w państwach europejskich

• Rozdrobnienie najwcześniej przeżyła Francja. Trwało ono od 987 r. do zwołania Stanów Generalnych przez Filipa IV Pięknego w 1302 r.
• W Niemczech rozdrobnienie nastąpiło późno, bo dopiero ok. 1250 r., jednak trwało bardzo długo, gdyż pełne zjednoczenie Niemiec przeprowadził dopiero kanclerz Bismarck w 1870 r.
• Na Rusi rozbicie dzielnicowe trwało od roku 1054 do 1480, w którym Iwan III Wielki (Srogi) zrzucił jarzmo tatarskie.
• W Polsce rozdrobnienie feudalne trwało od 1138 r. (śmierć Bolesława Krzywoustego) do zjednoczenia części ziem polskich przez Władysława Łokietka w 1320.
• Na Śląsku rozdrobnienie zaczęło się jak w Polsce, ale po oderwaniu jego od zależności krakowskiej trwało w swoistym rozbiciu właściwie do XX wieku.
• Rozbicie dzielnicowe Królestwa Burgundii, które ostatecznie doprowadziło do jego całkowitego upadku.

Rozdrobnienie feudalne w państwach pozaeuropejskich

• W Japonii w różnych okresach działy się rozdrobnienia państwa, lecz okres szczytowy jest przypisywany Sengoku. W zależności od historyka za początek uważa się albo zamach stanu Meiō, lub początek wojny Ōnin.
• W sprawach Chin jest kilka podglądów. Jednym z nich jest to, że Chiny nigdy nie zostały rozdrobnione a tylko niektórym ludom udało się wybić chwilowo na niepodległość. Inny wskazuje na Okres Wiosen i Jesieni oraz Okres Walczących Królestw jako czasy rozdrobnienia. Epoka Trzech Królestw też niekiedy jest zaliczana do powyższego.

Zobacz też

• Seniorat
• Pryncypat
• Bałkanizacja