Piknik na skraju drogi

Piknik na skraju drogi Пикник на обочине
Autor	Arkadij i Borys Strugaccy
Miejsce wydania	ZSRR
Język	rosyjski
Data I wyd.	1972
Typ utworu	Fantastyka naukowa
Data I wyd. polskiego	1974
Pierwszy wydawca polski	Iskry
Przekład	Irena Lewandowska

Piknik na skraju drogi (ros. Пикник на обочине) – powieść science fiction wydana w 1972, napisana wspólnie przez Arkadija i Borysa Strugackich.

Treść

Powieść opisuje sytuację na Ziemi po wylądowaniu obcych i opuszczeniu przez nich planety. Nie wiadomo, kim byli obcy, jednakże pozostawili po sobie sporo śladów w sześciu Strefach Lądowania. Okolice te w skrócie określa się mianem Stref, zaś ślady w postaci rozmaitych tajemniczych przedmiotów badane są przez naukowców. Oficjalnie Strefy są niedostępne dla ludzi spoza Międzynarodowego Instytutu Cywilizacji Pozaziemskich, jednakże nielegalne wynoszenie ze strefy przedmiotów kwitnie w najlepsze, a osoby parające się tym zajęciem są nazywane stalkerami. Mimo że Strefy są intensywnie badane, a na ich temat powstają liczne teorie, to jednak wszystkie pozostają w sferze domysłów, gdyż nauka nie jest w stanie zinterpretować występujących w niej przedmiotów i anomalii.

Jeden z badaczy podczas rozmowy w barze stawia hipotezę, że Ziemia była miejscem chwilowego pobytu obcych, a owe tajemnicze przedmioty i anomalie to zwykłe odpadki, których ludzkość nie jest w stanie zrozumieć - tak jak owady nie są w stanie zrozumieć pozostałości po pikniku człowieka.

Głównym bohaterem książki jest stalker Red Shoehart. Fabuła opisuje jego wybrane wyprawy do Strefy w pobliżu angielskiej miejscowości Harmont oraz ich konsekwencje. W czasie jednej z nich Shoehart wyrusza na poszukiwania Złotej Kuli mającej przynieść mu szczęście.

Artefakty

• Pustak – naukowo (obiekt 77-b). Waży równo sześć i pół kilo, składa się on z dwóch miedzianych okrągłych płytek wielkości spodeczka, grube na pięć milimetrów, odległość między płytkami czterysta milimetrów, i oprócz tej odległości niczego między płytkami nie ma.

• Puszka Shoeharta – odkryto tylko jeden egzemplarz. Jest to nic innego jak Pustak, z niebieską mgłą pływającą między płytkami. Nazwany tak na cześć odkrywcy.

• Świerzb – miękki artefakt, małych rozmiarów. Po zgnieceniu i rozgrzaniu wytrąca z siebie dziwne promieniowanie, powodujące zaburzenia psychiczne u ludzi i psów.

• Agrafka – granatowy, malutki przedmiot o ostrych brzegach. Po zaciśnięciu w imadle mieni się czasami na czerwono lub zielono.

• Pierścień – pierścień średnicy trzydziestu milimetrów, z białego metalu, nie działa na niego żaden opór, perpetuum mobile

• Gąbka – miękki przedmiot, wielkości pięści

• Gazowana Glina – płynny roztwór o konsystencji piany, koloru gliny, zbierany przez stalkerów do słoików

• Czarna Bryzga – czarny kryształ, naświetlony oddaje światło z upływem czasu, używany jako biżuteria

• Bransoleta – odmiana Pierścienia, jednak nie jest perpetuum mobile

• Bateryjka – wytwarza iskrę po zaciśnięciu, można nią odpalać samochody na świece

• Akumulator – artefakt gromadzący energię, razi prądem

• Owak – metalowy przedmiot, nie posiadający kątów, w odpowiednich warunkach dzieli się na dwa identyczne

• Złota Kula – złota kula, pusta w środku, emitująca ciepło

Ekranizacja i nawiązania

Na podstawie powieści w 1979 Andriej Tarkowski nakręcił film Stalker. Powieść była też inspiracją dla powstania gier: w roku 2007 została wydana gra komputerowa S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl.

Po katastrofie w Czarnobylu osoby, które próbowały plądrować okolice czarnobylskiej elektrowni, określane były także mianem stalkerów.