Nowe ruchy religijne

Nowe ruchy religijne (ang. New religious movement lub NRM) – powszechna, zbiorowa nazwa związków wyznaniowych, zazwyczaj propagujących specyficzny dla siebie religijny lub filozoficzny światopogląd oraz dysponujących (podobnie jak starsze religie) środkami pozwalającymi osiągnąć zamierzone cele. Nowe ruchy religijne z reguły nie są zaliczane do głównych religii z których pochodzą, ze względu na poważne różnice doktrynalno-społeczne. Niektóre z nowych ruchów religijnych, z uwagi na swój destrukcyjny wpływ na członków, określane są mianem sekt destrukcyjnych. Inne zaś z uwagi na przyjęte założenia jak np. pewne odmiany satanizmu mogą być niebezpieczne także dla osób trzecich, nie będących ich członkami.

Obowiązujące w Polsce prawo gwarantuje każdemu wolność wyznania, głoszenia i sprawowania kultu religijnego (bez różnicy czy wyznanie jest formalnie zarejestrowane czy też nie - szczególnie jeśli chodzi o swobodę odbywania praktyk religijnych). Wolność wyznania gwarantuje Ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania z dnia 17 maja 1989 r. . Nowe ruchy religijne mają od kilkudziesięciu do nawet kilku milionów wyznawców bądź sympatyków.

Klasyfikacja

Kryterium czasowe

Istnieje wiele kryteriów (czasowych) zaliczania do nowych ruchów religijnych. Najpopularniejsze to:

• 1. Ruchy religijne młodsze niż 150 lat

1a. Ruchy powstałe po bahaizmie (1863 lub 1866)

1b. Ruchy powstałe od 1844 roku (patrz babizm, adwentyzm)

• 2. Ruchy młodsze niż 500 lat

2a. Ruchy powstałe po sikhizmie (1499-1504)

2b. Ruchy powstałe po 1600 (wyłączenie "tradycyjnych" protestantów)

2c. Ruchy powstałe po 1534 (patrz luteranizm, anglikanizm)

• 3. Ruchy powstałe w XX i XXI wieku
• 4. Ruchy powstałe po II wojnie światowej
• 5. Kryterium bezczasowe:

5a. nazwa tradycyjna, różne formy

5b. nazwa odnosząca się do ruchów powstałych w ostatnich 150 latach (ale również kryteria 3 i 4) o światopoglądzie kompletnie nie pasującym do żadnej dużej religii, co uniemożliwia ich zaliczenie do tradycyjnych religii (kryterium to usuwa większość "radykalnych protestantów" z NRM według kryteriów 1, 1a, 1b, 3 oraz 4 i jest traktowane jako kryterium dodatkowe do przedstawionych).

W przeszłości stosowano najczęściej kryteria z grupy 2, obecnie wersje grupy 1 są najpopularniejsze, ze wskazaniem na 1a.

Kryterium pochodzenia

Najczęściej podstawą klasyfikacji nowych ruchów religijnych jest to, do jakich istniejących religii nawiązują w swoich doktrynach.

Przykłady klasyfikacji

Podział nowych ruchów religijnych (głównie wg Eileen Barker, przy zastosowaniu kryterium czasowego nr 1b) i przykładowe ruchy:

• wywodzące się z tradycji orientalnych (buddyzm, hinduizm, taoizm, konfucjanizm):
  • Ananda Marga
  • Bochongyo
  • Bohwagyo
  • Bongnam
  • Bractwo Zakonne Himavanti
  • Chingak
  • Czeondoizm
  • Chungilhae
  • Chunrikyo
  • Daechongkyo
  • Falun Gong
  • I-Kuan Tao
  • Ilbu
  • International Moral Association
  • Jeungsando
  • Jilliwhoi
  • Jingsan-gyo
  • Kwansonggyo
  • Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny
  • Miruk
  • Misja Czaitanii
  • Reiyukai
  • Samdoggyo
  • Sangjegyo
  • Segyejunggyo
  • Sōka Gakkai
  • Taegukdo
  • Tangun
  • Wonri
  • Yudo
• wywodzące się z tradycji islamu:
  • ahmadiyya
  • bahaizm
  • babizm
• wywodzące się z tradycji sufizmu:
  • Zachodni Zakon Sufi w Polsce, Międzynarodowy Zakon Sufi
  • Subud
• wywodzące się z tradycji chrześcijańskiej:
  • Kościół Zjednoczeniowy
  • Nowe Jeruzalem
  • Nurt Lewicy Chrześcijańskiej
  • Rodzina (stare nazwy: Rodzina miłości Dzieci Boga)
  • Świadkowie Jehowy
• neopogaństwo, rodzimowierstwo:
  • wicca
  • Klan Ausran
  • Polski Kościół Słowiański
  • Rodzima Wiara
  • Rodzimy Kościół Polski
• ruchy religijne w nurcie New Age oparte na działalności tzw. "Wniebowstąpionych Mistrzów"
  • Centrum Serc
  • Działalność Religijna "JAM JEST"
  • Summit Lighthouse
  • Świątynia Obecności
  • teozofia
• inne ruchy religijne:
  • Kościół Naturalnej Obecności
  • Księga Urantii
  • satanizm (wiele grup)
  • Scjentologia
  • Jediizm

Rejestracja prawna

Pełny spis działających w oparciu o prawną rejestrację związków wyznaniowych i Kościołów na terenie RP zawiera Rejestr kościołów i innych związków wyznaniowych, prowadzony przez ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.

Linki zewnętrzne

Rejestr kościołów i innych związków wyznaniowych