| Nogat | |
Nogat w okolicach Kępin Wielkich |
|
| Lokalizacja | Europa |
| Źródło | Wisła Biała Góra |
| Ujście | Zalew Wiślany nieopodal miejscowości Osłonka |
| Długość | 62 km |
| Powierzchnia zlewni | 1330 km² |
| Średni przepływ | 20m³ (regulowany przez jaz w Białej Górze) przy wypływie z Wisły i 30 m³/s przy ujściu |
| Rzeki Polski | |
Nogat – rzeka stanowiąca wschodnie ramię ujściowe Wisły, oddzielona od drugiego z ramion, Leniwki, śluzą w Białej Górze, żeglowna na całej długości. Uchodzi licznymi odnogami do Zalewu Wiślanego tworząc niewielką deltę.
Częściowo występują wały przeciwpowodziowe będące pozostałością czasów przed budową kaskady w latach 1912-15[potrzebne źródło].
Długość rzeki wynosi 62 km, a jej powierzchnia zlewni 1330 km²[potrzebne źródło].
Dopływy: Liwa, Młynówka Malborska
Oba dopływy prawobrzeżne.
Spis treści |
Dawniej rzeka stanowiła jedno z głównych ramion Wisły i spływało nią 87% wód wiślanych. W związku z obniżeniem się poziomu lustra wody w Nogacie podjęto próbę regulacji układu rzecznego i w 1553 roku przekopano kanał pod Białą Górą, który uratował rzekę od wyschnięcia. Większość wód zaczęła płynąć Nogatem a Wisła straciła żeglowność na odcinku Biała Góra - Gdańsk. Niedobór wody dla Gdańska i nadmiar dla miejscowości położonych nad Nogatem wywołał wieloletnie spory. W 1612 roku wybudowano tamę, która w czasie wojen szwedzkich uległa zniszczeniu, powodując ponowne spory i komplikacje stosunków wodnych. Dopiero w 1848 roku zatwierdzono projekt odgałęzienia Nogatu od Wisły 4 km poniżej Białej Góry w miejscowości Piekło, w tym celu przekopano kanał, wzniesiono drewniany jaz przeciw krze lodowej i wybudowano wały przeciwpowodziowe z tzw. wielkim upustem, służącym do odprowadzania wód Liwy do Nogatu. W 1879 roku podwyższono wał przeciwpowodziowy Wisły i przebudowano wielki upust. Po przerwaniu wału i zalaniu Żuław Elbląskich w 1888 roku zdecydowano o uregulowaniu Wisły. W 1900 roku nastąpiło prawie całkowite odcięcie dopływu wody z Wisły do Nogatu. Rzekę Nogat skanalizowano przez trzy stopnie wodne: Michałowo, Rakowiec i Szonowo, utrzymując w ten sposób stały poziom wód, umożliwiając ruch statków. W 1930 roku wybudowano małą śluzę w ujściu Liwy do Nogatu[1].