Tworzenie książki (wyłącz)
 Dodaj tę stronę do książki Pokaż książkę (0 stron) Proponowane strony

Max Rothmann

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Artykuł na medal
Max Rothmann
Max Rothmann (1890)
Max Rothmann (1890)
Data i miejsce urodzenia 26 kwietnia 1868
Berlin
Data i miejsce śmierci 12 sierpnia 1915
Berlin

Max Rothmann (ur. 26 kwietnia 1868 w Berlinie, zm. 12 sierpnia 1915 w Berlinie) – niemiecki lekarz żydowskiego pochodzenia, fizjolog, neurolog i neuroanatom, praktykujący w Berlinie. Jeden z założycieli Towarzystwa Niemieckich Neurologów (Gesellschaft Deutscher Nervenärzte), autor około 200 prac naukowych. Inicjator założenia Antropologicznej Stacji Badawczej Pruskiej Akademii Nauk na Teneryfie, gdzie przeprowadzono pierwsze eksperymenty nad zdolnością uczenia się szympansów. Jako jeden z pierwszych opisał rzadkie schorzenie, znane dziś pod nazwą zespołu Rothmanna-Makaia.

Spis treści

[edytuj] Życiorys

Urodził się w 1868 roku w Berlinie w rodzinie niemieckich Żydów, jako syn lekarza, tajnego radcy Oscara Rothmanna (1835–1915) i Elizabeth z domu Simion (1840–1907). Miał dwie siostry, Else (1866-?) zamężną za lekarzem Martinem Blochem (1867-1908), i Marthę, która wyszła za radcę budowlanego Carla Michaelisa. Trzecia siostra Gertrud zmarła w wieku dwóch miesięcy[1].

Oscar Rothmann był kilkukrotnie odznaczany za zasługi wojenne: Orderem Korony 4. klasy w 1864 roku, Orderem Czerwonego Orła 4. klasy z mieczami w 1866 roku i Krzyżem Żelaznym II klasy w 1870/71 roku[2]. Był autorem wspomnień, których manuskrypt przechowywany jest w Muzeum Żydowskim w Berlinie[3].

Max Rothmann studiował medycynę na Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma w Berlinie i Uniwersytecie we Fryburgu Bryzgowijskim, studia ukończył w 1889 roku[4]. W 1891 roku przez krótki czas pracował u Carla Weigerta we Frankfurcie nad Menem, następnie od 1891 do 1893 był asystentem Alberta Fränkla w oddziale chorób wewnętrznych berlińskiego Krankenhaus am Urban. Od 1894 pracował jako asystent w Laboratorium Fizjologicznym Szkoły Weterynarii w Berlinie u Hermanna Munka. W 1899 roku habilitował się z neurologii i 9 maja 1899 został Privatdozentem medycyny wewnętrznej i neurologii[5]. W następnych latach pracował w Laboratorium Fizjologicznym Kliniki Psychiatrii i Neurologii Charité u Theodora Ziehena a potem u Karla Bonnhoefera. W 1910 roku został profesorem nadzwyczajnym neurologii.

Był porucznikiem lekarzem (Oberarzt) w rezerwie pruskiej armii i został dwukrotnie odznaczony[6]. Podczas I wojny światowej wspólnie z Oppenheimem i Borchardtem organizował lazaret dla żołnierzy z urazami układu nerwowego[7].

Działał w społeczności żydowskiej judaizmu reformowanego, jako przedstawiciel berlińskiej synagogi był świadkiem historycznego wystąpienia cesarza Wilhelma II 4 sierpnia 1914 roku w Reichstagu[6]. W 1914 roku znalazł się wśród sygnatariuszy propagandowej listy poparcia dla uczestnictwa Niemiec w I wojnie światowej[8].

Był jednym z założycieli Towarzystwa Niemieckich Neurologów (Gesellschaft der Deutschen Nervenärzten); należał do Berlińskiego Towarzystwa Neurologii i Psychiatrii (Berliner Gesellschaft für Psychiatrie und Neurologie)[9]. 11 stycznia 1915 roku na spotkaniu BGfPN został wybrany na bibliotekarza organizacji[10].

Po powołaniu Kurta Mendla do wojska, w grudniu 1914 objął redakcję Neurologisches Centralblatt[4].

Większość badań prowadził poza uniwersytetem, dzięki pomocy Munka, Ziehena czy Bonnhoefera, którzy użyczali mu laboratorium na potrzeby doświadczeń ze zwierzętami[11].

Rothmann był inicjatorem założenia Antropologicznej Stacji Badawczej Pruskiej Akademii Nauk na Teneryfie (Anthropoidenstation auf Teneriffa) w 1912 roku[12]. Pierwszy wniosek Rothmanna o utworzenie stacji w 1910 roku został odrzucony, dwa lata później udało mu się uzyskać poparcie dla inicjatywy, i finansowanie nie tylko z Pruskiej Akademii Nauk, ale też źródeł prywatnych: Fundacji Plauta, Selenki i dopiero co powstałej Fundacji Alberta Samsona, którą kierował anatom Wilhelm Waldeyer. Stacja miała dostarczać zwierząt do badań i stanowić miejsce eksperymentów nad zachowaniem małp w warunkach zbliżonych do naturalnych. Pierwotnie stacja miała mieścić się na kontynencie afrykańskim, ale z powodu trudności zdecydowano się na Wyspy Kanaryjskie, stosunkowo nieodległe od będącego wówczas niemiecką kolonią Kamerunu, skąd pozyskiwano szympansy.

W 1912 roku wysłani przez Akademię na Teneryfę Rothmann i Margarete Selenka uznali tamtejszy klimat za odpowiedni i poczynili ostatnie przygotowania do uruchomienia stacji. Rothmann rozważał początkowo kandydatury Wolfganga Köhlera, Maxa Wertheimera i Davida Katza na stanowisko dyrektora placówki. Wcześniej jeszcze skłonny był je zaoferować Oskarowi Pfungstowi, w listopadzie 1912 roku Pfungst odrzucił jednak ofertę. Ponieważ pierwsze małpy zostały już dostarczone na Teneryfę decyzję należało podjąć szybko; Rothmann zgodził się wówczas z Waldeyerem, który zaproponował kandydaturę Eugena Teubera[12].

Teuber był jeszcze studentem, gdy Rothmann zaproponował mu udział w przedsięwzięciu. Przypuszczalnie Rotmann znał Teubera już wcześniej; wiadomo, ze rodziny Rothmannów i Teuberów przyjaźniły się[12]. 17 grudnia 1912 roku, mimo obiekcji Pfungsta, Teuber podpisał roczny kontrakt z Pruską Akademią Nauk. 8 stycznia 1913 roku Teuber i jego żona oraz asystentka Rose byli na Teneryfie, w sierpniu 1913 roku Rothmann wizytował zorganizowaną stację. W tym samym roku prowadził korespondencję z Robertem Yerkesem, odnośnie ewentualnej współpracy i założenia stacji antropologicznej w Stanach Zjednoczonych. Yerkes otrzymał zaproszenie na Teneryfę i zamierzał spędzić tam kilka miesięcy w 1915 roku, ale wybuch wojny przekreślił te plany[13]. Drugim dyrektorem placówki był Wolfgang Köhler.

[edytuj] Rodzina

Mieszkał pod adresem Motzstraße 89 w Berlinie. Żonaty z Anną Neumann (1876–1936), mieli piątkę dzieci[1][14]. Najstarsza córka Hedwig (1894–1898) zmarła w wieku trzech lat. Syn Otto (1896–1914) zgłosił się do armii na ochotnika i zginął w październiku 1914 na froncie[15], drugi syn, Hans (1899–1970) trafił na front w 1914 roku. W sprawie jego przyjęcia do szkoły kadetów Rothmann pisał m.in. do ministerstwa na ręce von Moltkego i innych wojskowych, jednak prośby te zostały odrzucone, przypuszczalnie ze względu na żydowskie pochodzenie rodziny Rothmannów. Korespondencja Maxa Rothmanna z ministerstwem znajdująca się w nowojorskim Instytucie Leo Baecka jest często cytowana w literaturze dotyczącej antysemityzmu dotykającego żydowskich żołnierzy w pruskiej armii[16][17][18].

Hans Rothmann podjął później studia medyczne w Berlinie. W latach 20. w klinice Charité zajmował się niektórymi zagadnieniami neuroanatomicznymi badanymi wcześniej przez ojca; w latach 30. emigrował do Stanów Zjednoczonych[19].

Córka Eva (1897–1960) studiowała psychologię w Instytucie Psychologicznym Uniwersytetu Johanna Wolfganga Goethego we Frankfurcie nad Menem, w 1933 roku emigrowała do Szwecji a w 1935 roku do Stanów Zjednoczonych razem z przyszłym mężem, neurologiem i psychiatrą Kurtem Goldsteinem (1878-1965), w ucieczce przed antysemickimi prześladowaniami[20][21]. Przez lata cierpiała na depresję, w 1960 roku popełniła samobójstwo[22].

Druga córka Grete (1900-?) po mężu nosiła nazwisko Arons[14], emigrowała do Stanów razem z bratem Hansem i mężem.

[edytuj] Śmierć

Po śmierci syna początkowo pracował naukowo jeszcze intensywniej niż wcześniej, ale wkrótce potem jego stan psychiczny pogorszył się[11]. Według Marianne Teuber depresja występowała też u innych członków rodziny Rothmannów[12]. Rothmann popełnił samobójstwo w nocy 12 sierpnia 1915 roku w Berlinie[23]. Wspomnienia pośmiertne napisali Kurt Mendel[24], Louis Jacobsohn-Lask[25], Toby Cohn[26], Hermann Oppenheim[27] i Smith Ely Jelliffe[11]. Na posiedzeniu Berliner Gresellschaft für Psychiatrie und Nervenkrankheiten 8 listopada 1915 roku o śmierci Rothmanna powiadomił zebranych w swoim wystąpieniu Hugo Liepmann[28].

Od czasu naszego rozstania w lipcu, spotkała nas nowa, niezwykle bolesna strata: gdy z zadumą żegnaliśmy [Martina] Bernhardta, mieliśmy tę pociechę, że osiągnął on cel swojego życia. Tej pociechy nie mamy wobec losu Rothmanna. Właśnie ze śmiercią człowieka, który poświęcił swoją osobę idei tworzenia, tryskającego życiem w tak wielkiej mierze, szczególnie ciężko i dotkliwie jest się pogodzić [...] Na jego charakter składały się dobroczynna otwartość, bezinteresowna uczciwość, wielka impulsywność oraz silne i głębokie pragnienie wiedzy, które umożliwiło mu, mimo niesprzyjających okoliczności, tak bogatą i piękną pracę naukową [...]

Opublikowane nekrologi nie podawały rzeczywistej przyczyny śmierci. O samobójstwie Rothmanna po latach w swojej autobiografii napisał asystent Oppenheima, Arthur Stern[29].

Max Rothmann pochowany został na cmentarzu żydowskim przy Schönhauser Allee w dzielnicy Prenzlauer Berg[30].

[edytuj] Dorobek naukowy

Pies Rothmanna po obustronnej hemisferektomii

Pierwsze prace Rothmanna dotyczyły medycyny wewnętrznej. W swojej dysertacji doktorskiej z 1893 roku przedstawił przypadek leukoplakii śluzówki policzków i języka ze współistniejącym nowotworem kości czaszki. W tym samym roku opisał przypadek autopsyjny pacjenta z zespołem jelita drażliwego (znanego wówczas jako enteritis membranacea), wykazując metodą Weigerta duże ilości śluzu w nabłonku jelita grubego[31]. W 1894 roku niezależnie od węgierskiego chirurga Endre Makaia opisał zespół znany dziś jako zespół Rothmanna-Makaia[32]. U 52-letniego pacjenta z przewlekłą chorobą reumatyczną opisał zmiany skórne o charakterze grudek, na nogach, plecach, brzuchu i piersi, po czym zbadał je histologicznie[33].

Z czasem głównym obszarem zainteresowań Rothmanna stała się neurologia doświadczalna. Jacobsohn-Lask wyróżnił trzy okresy jego działalności naukowej: pierwszy, w którym poświęcał się głównie badaniom rdzenia kręgowego, drugi, w którym badał przede wszystkim mózgowie, i trzeci, w którym jego zainteresowania koncentrowały się na móżdżku. Łącznie, bibliografia prac Rothmanna liczy około 200 pozycji[34].

W jednej z pierwszych swoich prac doświadczalnych powtórzył eksperyment Stenona, polegający na zaklemowaniu aorty brzusznej. Wykazał w nim, że pęczek Flechsiga bierze swój początek już w odcinku krzyżowym rdzenia. W kolejnych doświadczeniach dowiódł, że oprócz drogi piramidowej istnieją co najmniej dwie dodatkowe drogi ruchowe; po przecięciu piramid u psów i u małp (doświadczenie Starlingera) nie dochodziło do porażenia, dowodząc pośrednio roli szlaków pozapiramidowych, zwłaszcza drogi czerwienno-rdzeniowej (pęczka Monakowa). Niezależnie od siebie, Sharpey-Schafer i Rothmann wykazali, że nawet droga czerwienno-rdzeniowa może zostać zniszczona u małp, co według Schafera dowodziło ważnej roli starszej ewolucyjnie drogi brzuszno-bocznej, której zniszczenie skutkowało całkowitym i trwałym porażeniem. Rothmann przedstawił też opis doświadczenia, w którym po serii precyzyjnych uszkodzeń szlaków łączących wyższe ośrodki z rdzeniem kręgowym, izolowane ruchy po pewnym czasie ulegały przywróceniu, nawet szybciej niż w doświadczeniach, w których uszkadzano drogę brzuszno-boczną, pozostawiając nienaruszony pęczek Monakowa[35][36].

W pracy z 1903 roku dowodził, że pęczek Gowersa pochodzi z neuronów leżących u podstawy rogów tylnych rdzenia, głównie po tej samej stronie[37].

Probst i Rothmann opisali szlaki rdzeniowo-wzgórzowe w sznurach przednich, odpowiednio, w 1900 i 1903 roku[38]. W 1902 roku, na 25 lat przed Allenem, Rothmann prawidłowo zlokalizował zstępujące drogi z ośrodka oddechowego w sznurach przednich rdzenia i brzusznej części sznurów tylnych[39][40].

Rothmann wykazał różnice w budowie motorycznej części układu nerwowego między ludźmi a innymi ssakami, i upatrywał je w spionizowanej postawie człowieka. W 1909 roku, Victor Horsley wskazał na zasługi Rothmanna dla zrozumienia starszych filogenetycznie dróg nerwowych, kory motorycznej i układu piramidowego, a pracę Über die physiologische Wertung der corticospinalen (Pyramiden–)Bahn: Zugleich ein Beitrag zur Frage der elektrischen Reizbarkeit und Funktion der Extremitätenregion der Großhirnrinde nazwał „bardzo cennym i pełnym podsumowaniem dotychczasowych badań nad pobudzeniem i ablacją dróg piramidowych”[41].

Słynne było jego doświadczenie z 1909 roku, w którym powtarzając eksperyment Goltza dokonał obustronnej hemisferektomii u psa i utrzymywał u zwierzęcia czynności życiowe przez następne trzy lata. Wstępne wyniki doświadczeń Rothmann prezentował na kilku wykładach i w krótkich doniesieniach[42][43]. Śmierć przeszkodziła mu w opublikowaniu całości rezultatów, w 1923 roku zrobił to jego syn Hans Rothmann.

Przyczynił się do poszerzenia wiedzy na temat porażenia połowiczego i afazji: jego pracę w której wiązał różny stopień lateralizacji ręczności z różnymi stopniami półkulowej reprezentacji zdolności językowych, cytował Long, który wprowadził do medycyny pojęcie afazji skrzyżowanej[44]. Napisał pracę poświęconą anatomii porównawczej krążenia mózgowego u małp i ludzi[45].

Wspólnie z Katzensteinem wskazał płacik środkowy móżdżku jako główny ośrodek zawiadujący krtanią. Móżdżkowi poświęcony był jego wykład na XVII Międzynarodowym Kongresie Medycznym w londyńskiej Albert Hall w 1913 roku. Jak pisał świadek tego wydarzenia „wykład Rothmanna był bogato ilustrowany oryginalnymi schematami, jego uwagi akcentowane były co chwilę pomrukami uznania zgromadzonych, i na zakończenie zgodną salwą oklasków”[46].

Rothmann w 1907 roku poparł pretensje Kalischera do pierwszeństwa w odkryciu metody dyskryminacji bodźców zmysłowych w oświadczeniach na zwierzętach. Rothmann ulepszył technikę eksperymentów Kalischera, w których uczono psy reakcji na dźwięk o odpowiedniej wysokości, a po wykształceniu odruchu warunkowego niszczono im obustronnie ucho wewnętrzne, znosząc odruch. Rothmann wywnioskował, że ośrodek słuchowy u psa leży zgodnie z przypuszczeniem Munka w obszarze skroniowym kory, a szlak przewodzenia bodźca wiedzie przez tylną część blaszki czworaczej i ciała kolankowate przyśrodkowe.

W czasie I wojny światowej poświęcił się badaniom urazów ośrodkowego układu nerwowego dokonanych przez broń palną[47].

Wspólnie z Hansem Steinertem i Maxem Lewandowskym pracował nad 1. wydaniem redagowanego przez Hansa Curschmanna i Franza Kramera podręcznika neurologii, do którego napisał rozdział o chorobach rdzenia kręgowego. W 1912 roku napisał również rozdział o chorobach mózgu, móżdżku, opon i rdzenia do podręcznika interny Mohra i Staehelina.

W 1913 roku Rothmann i Teuber jako pierwsi zasugerowali, że możliwe jest nauczenie szympansów języka migowego[48][49]. Pomysł przywoływali William Furness III w 1916, Robert Yerkes w 1925 i Winthrop Kellogg w 1968, ale dopiero Beatrice i Allan Gardnerowie dokonali tego w 1969 roku.

[edytuj] Lista prac

1889
1893
1894
1895
1896
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Samuel Rothmann: Stammbaum der Familie Rothmann. Berlin: Universum, 1913
  2. ↑ Werner T. Angress. Dokumentation. „Militärgeschichtliche Mitteilungen”. 20, s. 89-92, 1976. 
  3. ↑ Christine G. Krüger: "Sind wir denn nicht Brüder?": deutsche Juden im nationalen Krieg 1870/71. Schöningh, 2006 ss. 96, 285
  4. ↑ 4,0 4,1 Biografie, Max Rothmann (niem.).
  5. ↑ Asen J: Gesamtverzeichnis des Lehrkörpers der Universität Berlin: die Friedrich-Wilhelms-Universität, die Tierärztliche Hochschule, die Landwirtschaftliche Hochschule, die Forstliche Hochschule. O. Harrassowitz, 1955. 
  6. ↑ 6,0 6,1 Amos Elon: The Pity of It All: A Portrait of the German-Jewish Epoch, 1743–1933. Picador, 2003, s. 337. ISBN 0312422814. 
  7. ↑ Borchardt, Moritz. W: Andreas Nachama, Elke-Vera Kotowski, Julius Hans Schoeps, Hermann Simon (Hrsg.): Juden in Berlin: Biografien. Henschel, 2005 ISBN 3894874619 s. 48
  8. ↑ Erklärung der Hochschullehrer des Deutschen Reiches. Berlin, 1914
  9. ↑ Holdorff B, Wolter M. Über die Kontroversen Oskar Vogts in der Berliner Gesellschaft für Psychiatrie und Nervenkrankheiten (BGPN) in den Jahren 1911 und 1913 und die Folgen. „Schriftenreihe der Deutschen Gesellschaft für Geschichte der Nervenheilkunde”. 13, s. 413-428, 2007. 
  10. ↑ Berliner Gesellschaft für Psychiatrie und Nervenkrankheiten. Archiv für Psychiatrie und Nervenkrankheiten 56, 3, 953–1022 DOI:10.1007/BF02029510
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 Jelliffe SE. Obituaries. Max Rothmann. „Journal of Nervous and Mental Disease”. 49 (1), s. 77–78, 1917. 
  12. ↑ 12,0 12,1 12,2 12,3 Teuber ML. The founding of the Primate Station, Tenerife, Canary Islands. „American Journal of Psychology”. 107 (4), s. 551–581, 1994. 
  13. ↑ Robert M. Yerkes. The Mental Life of Monkeys and Apes: A Study of Ideational Behavior. Behavior Monographs vol. 3. Watson JB (red.)1916–1919 Henry Holt and Co, Boston, Mass. Volumes. Number I, 1916
  14. ↑ 14,0 14,1 Arthur Czellitzer: Jüdische Familien-forschung. Gesellschaft für Jüdische Familien-Forschung, 1924, s. 784. 
  15. ↑ Eugen Teuber Papers. A finding aid 1910–1994 (ang.).
  16. ↑ Deutsche jüdische Soldaten, 1914-1945. Mittler, 1987 s. 18
  17. ↑ Rolf Vogel: Ein Stück von uns: DT. Juden in Dt. Armeen 1813–1976: E. Dokumentation. v. Hase und Koehler, 1977, s. 65–67. ISBN 3-7758-0920-1. 
  18. ↑ Michael Berger: Eisernes Kreuz und Davidstern: die Geschichte jüdischer Soldaten in deutschen Armeen. Trafo, 2006 ISBN 3896264761 ss. 130-135
  19. ↑ Anon. In Memoriam. Hans Rothmann. „California Medicine”. 112 (4), s. 92–93, 1970. 
  20. ↑ Abraham Aaron Roback: History of American Psychology. Collier Books, 1964, s. 337. 
  21. ↑ Götz Aly, Wolf Gruner: Deutsches Reich 1933–1937. Oldenbourg Wissenschaftsverlag, 2008, s. 145. ISBN 3-486-58480-4. 
  22. ↑ Gregory A. Kimble, Michael Wertheimer: Portraits of Pioneers in Psychology: Volume V. Lawrence Erlbaum Associates, 2003, s. 133, 137, 138. ISBN 0-8058-4414-7. 
  23. ↑ Geschichte der Neurologie in Berlin. Bernd Holdorff, Rolf Winau (Hrsg.). Berlin: de Gruyter, 2001, s. 188. ISBN 3-11-016913-4. 
  24. ↑ Mendel K. Max Rothmann †. „Neurologisches Centralblatt”. 34 (16), s. 624, 1915. 
  25. ↑ Jacobsohn L. Max Rothmann †. „Monatsschrift für Psychiatrie und Neurologie”. 38, s. 252–256, 1915. doi:10.1159/000190969. 
  26. ↑ Cohn T. M. Rothmann †. „Deutsche Medizinische Wochenschrift”. 34 (41), s. 1015, 1915. 
  27. ↑ Oppenheim H. Zum Andenken an Max Rothmann. „Neurologisches Centralblatt”. 34, s. 674–677, 1915. 
  28. ↑ Liepmann H. Gedenkworte auf Max Rothmann. Sitzung vom 8. November 1915. Berliner Gresellschaft für Psychiatrie und Nervenkrankheiten. „Zeitschrift für Nervheilkunde”. 56 (3). S. 1004-1006. doi:10.1007/BF02029510. 
  29. ↑ Arthur Stern: In bewegter Zeit: Erinnerungen und Gedanken eines jüdischen Nervenarztes. R. Mass, 1968, s. 70. 
  30. ↑ Hans-Jürgen Mende: Lexikon Berliner Grabstätten. Berlin: Haude & Spener, 2006, s. 142. ISBN 3-7759-0476-X. 
  31. ↑ Rothmann M: Ueber Enteritis membranacea. 1893, s. 999. 
  32. ↑ Laymon CW, Peterson WC. Lipogranulomatosis Subcutanea (Rothmann-Makai); an Appraisal. „Archives of Dermatology”. 90, s. 288–292, 1964. PMID 14170601. 
  33. ↑ Rothmann M. Ueber Entzündung und Atrophie des subcutanen Fettgewebes. „Archiv für pathologische Anatomie und Physiologie und für klinische Medicin”. 136, s. 159–169, 1894. doi:10.1007/BF01888341. 
  34. ↑ Alma Kreuter: Deutschsprachige Neurologen und Psychiater: ein biographisch-bibliographisches Lexikon von den Vorläufern bis zur Mitte des 20. Jahrhunderts. Band 3 (Paetz - Zwinger). Saur, 1996, s. 1211–1213. 
  35. ↑ Rothmann M. Über die physiologische Wertung der corticospinalen (Pyramiden-)Bahn: Zugleich ein Beitrag zur Frage der elektrischen Reizbarkeit und Funktion der Extremitätenregion der Großhirnrinde. „Archiv für Physiologie”. 3–4, s. 217–275, 1907. 
  36. ↑ Jessie Luella King. The Pyramid Tract and other Descending Paths in Spinal Cord of the Sheep. „Quarterly Journal of Experimental Physiology”. 4, s. 133–149, 1911. 
  37. ↑ Bruce AN. The Tract of Gowers. „Quarterly Journal of Experimental Physiology”. 3, s. 391–407, 1910. 
  38. ↑ Toshio Kusama. The Course of the Spino-Olivary Tract in Cats. „Folia Psychiatrica et Neurologica Japonica”. 15 (3), s. 182–199, 1961. doi:10.1111/j.1440-1819.1961.tb00646.x. 
  39. ↑ Rothmann M. Ueber die spinalen Athmungsbahnen. „Archiv für Physiologie”. 1–2, s. 11–28, 1902. 
  40. ↑ Pitts RF, Magoun HW, Ranson SW. Localization of the Medullary Respiratory Centers in the Cat. „American Journal of Physiology”. 126 (3), s. 673–688, 1939. 
  41. ↑ Horsley VA. The Linacre Lecture on the function of the so-called motor area of the brain. Delivered to the Master and Fellows of St. John's College, Cambridge, May 6th, 1909. „British Medical Journal”. 2, s. 125–132, 1909. 
  42. ↑ Rothmann M. Der Hund ohne Grosshirn. „Neurologisches Celtralblatt”. 28, s. 1045, 1909. 
  43. ↑ Rothmann M. Der Hund ohne Großhirn. Deutschen Zeitschrift für Nervenheilkunde 38, 1910.
  44. ↑ P Marien, P Paquier, S Cassenaer, PP De Deyn. The history of crossed aphasia: early development of concepts and hypotheses. „Journal of Neurolinguistics”. 15 (2), s. 129–142, 2002. doi:10.1016/S0911-6044(01)00007-0. 
  45. ↑ Rothmann M. Ueber das Verhalten der Arteria cerebri anterior beim Affen, Anthropoiden und Menschen. „Archiv für Psychiatrie und Nervenkrankheiten”. 38 (1), s. 278–287, 1903. doi:10.1007/BF02173470. 
  46. ↑ Seventeenth International Medical Congress. „British Medical Journal”. 2, s. 372–416, 1913. 
  47. ↑ Rothmann M. Die Hirnphysiologie im Dienste des Krieges. „Berliner klinische Wochenschrift”. 52, s. 338-341, 1915. 
  48. ↑ William Allen Hillix, Duane M. Rumbaugh: Animal Bodies, Human Minds: Ape, Dolphin, and Parrot Language Skills. Springer, 2004, s. 3. ISBN 0-306-47739-4. 
  49. ↑ Sue Taylor Parker, Kathleen Rita Gibson: 'Language' and Intelligence in Monkeys and Apes: Comparative Developmental Perspectives. Cambridge University Press, 1994, s. 34. ISBN 0-521-45969-9. 
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Max_Rothmann&oldid=29158505”
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach