Kaszuby (kasz. Kaszëbë lub Kaszëbskô) – region kulturowy w północnej Polsce, będący częścią Pomorza, w którym zamieszkują Kaszubi (autochtoniczni Pomorzanie) posługujący się językiem regionalnym – etnolektem, określanym też jako język kaszubski.
Spis treści |
| Ta sekcja od 2011-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Tradycyjnie Kaszuby dzieli się na 5 regionów kulturowo-językowych:
Pierwszy raz nazwa Kaszuby pojawiła się w bulli papieża Grzegorza IX z 19 marca 1238 r., potwierdzającej dobra joannitów pod Stargardem nad Iną, gdzie wspomina się ofiarodawcę Bogusława, księcia Kaszub: clare morie... duce Cassubie[1].
Na początku XX wieku na stosunkowo małym obszarze rozróżniano 20 głównych dialektów języka kaszubskiego, z ponad 70 poddialektami[2].
Główne miasta Kaszub, w których kultywuje się tradycje i język kaszubski to Wejherowo, Puck, Kartuzy, Żukowo, Kościerzyna i Bytów.
W sprawie tego, które miasto jest stolicą Kaszub, istnieją liczne kontrowersje. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, wydany w 1880 roku, uznawał miasto Wejherowo za stolicę „ziemi kaszubskiej”[3]. Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie będące główną organizacją reprezentującą Kaszubów uznaje za stolicę Kaszub – Gdańsk, gdzie ma też biuro zarządu głównego[4][5]. Natomiast Kartuzy uznawane są za centrum Szwajcarii Kaszubskiej[6][7].
Według kryteriów etnicznych, które przyjął dr Jan Mordawski, pracownik Uniwersytetu Gdańskiego, w swym opracowaniu Geografia współczesnych Kaszub – Gdańsk 1999, wliczając w obręb Kaszub jednostki terytorialne, w których Kaszubi stanowią co najmniej 1/3 populacji, jak i aglomeracje zamieszkiwane przez dużą ich ilość, terytorium Kaszub obejmuje 43 gminy województwa pomorskiego w powiatach:
W takich granicach Kaszuby obejmują obecnie około 6200 km².
|
|
Ta sekcja wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru. Kryteria powinny być poparte źródłami, nie mogą naruszać zasady neutralnego punktu widzenia, należy też unikać próżnych wyrażeń takich jak "znani", "najlepsi" itd. Kryteria możesz omówić w dyskusji artykułu. Zobacz też: Zasady tworzenia list. |
| Herb | Miasto | Powiat | Populacja (2009) |
Powierzchnia (km²) |
|---|---|---|---|---|
| Gdańsk | powiat grodzki | 455 830 | 265,50 | |
| Gdynia | powiat grodzki | 248 889 | 135 | |
| Wejherowo | powiat wejherowski | 47 188 | 25,65 | |
| Rumia | powiat wejherowski | 46 107 | 30,09 | |
| Chojnice | powiat chojnicki | 39 960 | 21,05 | |
| Sopot | powiat grodzki | 38 619 | 17,31 | |
| Kościerzyna | powiat kościerski | 23 000 | 15,83 | |
| Reda | powiat wejherowski | 19 835 | 29,57 | |
| Bytów | powiat bytowski | 16 733 | 8,72 | |
| Władysławowo | powiat pucki | 15 015 | 38,41 | |
| Kartuzy | powiat kartuski | 14 934 | 6,23 | |
| Puck | powiat pucki | 11 361 | 4,9 | |
| Żukowo | powiat kartuski | 6483 | 5 | |
| Brusy | powiat chojnicki | 4776 | 5,1 | |
| Jastarnia | powiat pucki | 3917 | 8 | |
| Hel | powiat pucki | 3742 | 21,27 |
Muzea prezentujące kulturę kaszubską:
|
||||||||||