Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Święty | |
| Jan Kapistran OFM | |
 |
|
| Data urodzenia | 24 czerwca 1386 Capestrano, Abruzja |
| Data śmierci | 23 października 1456 Ilok |
| Kościół / wyznanie | Kościół rzymskokatolicki |
| Data kanonizacji | 4 czerwca 1724 Rzym przez Benedykta XIII |
| Wspomnienie | 23 października |
| Atrybuty | habit franciszkański, u stóp Turek |
| Patron | prawników |
| Szczególne miejsca kultu | kościoły franciszkańskie |
Jan Kapistran, wł. Giovanni da Capestrano (ur. 24 czerwca 1386 w Capestrano w Abruzji, zm. 23 października 1456 w mieście Uliak nad Dunajem) - franciszkanin obserwant (OFM), kaznodzieja, założyciel klasztorów obserwantów według reguły św. Bernardyna ze Sienny[a], święty Kościoła katolickiego.
Sam nadał sobie przydomek świętego żołnierza, gdy w wieku 70 lat, w 1456 poprowadził krucjatę przeciwko imperium osmańskiemu w czasie bitwy pod Belgradem. Jako święty katolicki został ogłoszony patronem prawników. Jego imieniem nazwany zostały dwie fundacje misji franciszkańskich w Ameryce Północnej: Mission San Juan Capistrano w Południowej Kalifornii oraz Mission San Juan Capistrano w San Antonio w Teksasie.
Spis treści |
Jak to miało miejsce w średniowieczu, św. Jan wziął swoje nazwisko od nazwy miejscowości, w której przyszedł na świat – Capestrano w diecezji Sulmona w Abruzji, w Królestwie Neapolu. Ojciec świętego przybył do Włoch z dworem andegaweńskim Ludwika I Andegaweńskiego, króla Neapolu. Jan z Kapistranu studiował prawo na uniwersytecie w Perugii uczestnicząc w wykładach Baldusa de Ubaldis. Był żonaty i piastował urzędy w miejskim magistracie. W 1412 król Neapolu Władysław Andegaweński mianował go gubernatorem Perugii, niespokojnego lenna papieskiego, które potrzebowało silnej ręki, by zaprowadzić w nim porządek. Gdy w 1416 wybuchł spór pomiędzy Perugią i Sigismondem Pandolfim Malatestą Jan z Kapistranu został wysłany jako ambasador, by uzgodnić warunki pokoju. Malatesta uwięził go jednak. W czasie pobytu w niewoli Jan postanowił oddalić swą małżonkę, z którą małżeństwo nigdy nie zostało skonsumowane. Rozpoczął również studiować teologię. Jako mistrza wybrał sobie franciszkanina świętego Bernardyna ze Sieny.
Jan z Kapistranu wdział habit franciszkański razem ze świętym Jakubem z Marchii 4 października 1416. Zaraz po wstąpieniu do zakonu odznaczał się ascetycznym zacięciem i ścisłym przestrzeganiem reguły Zakonu św. Franciszka. Otrzymawszy święcenia kapłańskie w 1420 poszedł w ślady swego duchowego mistrza św. Bernardyna ze Sieny, głosząc płomienne kazania w wielu miastach Półwyspu Apenińskiego. Jak inni znani kaznodzieje franciszkańscy ze szkoły ruchu odnowy zakonnej zapoczątkowanej przez Bernardyna ze Sieny Jan z Kapistranu był aktywny w zachodniej i środkowej Europie, goszcząc w Niemczech, Bawarii, Czechach, Austrii, na Węgrzech, w Chorwacji, na Śląsku i w Polsce. Nawet duże świątynie nie były w stanie pomieścić tłumów, które ciągnęły, by słuchać przemawiającego Jana. Udokumentowano kazanie w Brescii, którego słuchał tłum liczący 126000 wiernych.
Między 14 lutego a 27 kwietnia 1453 roku Kapistran przebywał we Wrocławiu jako "inkwizytor generalny"[1], gdzie wygłaszał po trzy kazania dziennie. Prawdopodobnie wygłaszał je po łacinie, które były tłumaczone na niemiecki i czeski. Jego kazania porywały ludzi do tego stopnia, że 22 lutego na Placu Solnym mieszczanie spalili na stosie takie zbytki jak lustra, maski, kości, karty do gry i szachy. Wrocławskie kazania Kapistrana, częściowo skierowane przeciwko Żydom i judaizmowi, doprowadziły do wygnania z miasta ludności żydowskiej i do spalenia na stosie 41 wrocławskich Żydów[2]. W trakcie pobytu Jana Kapistrana we Wrocławiu, grupę miejscowych Żydów oskarżono o kradzież i profanację konsekrowanych hostii. Oskarżonych aresztowano i postawiono przed trybunałem, na czele którego stanął sam Kapistran. Trybunał skazał 14 Żydów na śmierć przez ćwiartowanie, kolejnych 27 spalono na stosie[3]. Około 20 osób ochrzczono pod przymusem. Po porozumieniu z Władysławem, królem Czech i Węgier, Jan Kapistran nakazał wygnać pozostałych we Wrocławiu Żydów, przy czym dzieci do lat 7 zostały ochrzczone i przekazane chrześcijanom[4].
W 1453 roku na prośbę Zbigniewa Oleśnickiego i króla Kazimierza IV Jagiellończyka, przybył do Krakowa gdzie głosił kazania na Rynku Głównym i w kościele Mariackim wzywając do pokuty i naprawy życia[5]. W następstwie kaznodziejskiej działalności około 100 mieszkańców Krakowa zdeklarowało chęć wstąpienia do obserwanckiej gałęzi Zakonu Braci Mniejszych, dając początek nowej wspólnocie zakonnej. W 1454 roku powstał dla niej, dzięki kardynałowi Oleśnickiemu, który ofiarował miejsce pod Wawelem, klasztor i kościół pw. św. Bernardyna ze Sieny[6].
.
Gdy Jan z Kapistranu nie głosił kazań, układał traktaty teologiczne przeciwko współczesnym mu herezjom. Ten okres życia świętego został bogato udokumentowany przez współczesnych mu biografów: Mikołaja z Fary, Krzysztofa Varese i Hieronima z Udine. Święty angażował się również u boku Bernardyna ze Sieny w przeprowadzaniu reformy swojego zakonu. Chodziło przede wszystkim o zmiany w ostrzejszym przestrzeganiu reguły i innych aktów prawnych wspólnoty minoryckiej. Jego propagowanie nabożeństwa do Najświętszego Imienia Jezus spotkało się z niezrozumieniem hierarchii kościelnej. Jan z Kapistranu został nawet oskarżony o herezję. W 1429 był razem z innymi franciszkanami przesłuchiwany przez specjalną ustanowioną w Rzymie komisję kardynalską. Święty Jan z Kapistranu był często wysyłany jako ambasador papieski przez papieży Eugeniusza IV i Mikołaja V. Do najbardziej znanych misji papieskich Jana z Kapistranu należą: misja do Mediolanu i Burgundii w charakterze legata papieskiego w 1439, do króla Francji w 1446, do Austrii w 1451. Jako nuncjusz apostolski odwiedził wszystkie części imperium potępiając ruch husycki. Głosił także kazania przeciwko Żydom na Sycylii, na Morawach, w Mołdawii i w Polsce.
Od 1426 Jan Kapistran sprawował funkcję inkwizytora generalnego przeciwko Fraticellim, heretyckiemu odłamowi zakonu franciszkanów, mającemu swe siedziby w Marchii Ankońskiej. W 1449 wraz z Jakubem z Marchii skazał na śmierć kilkunastu fraticellich w Fabriano[7]. W 1451, przed wyruszeniem na misję do Europy środkowej, jego mandat rozszerzono także na sekty wiklefitów i husytów, ale jego faktyczna działalność ograniczała się do kaznodziejstwa, m. in. ze względu na prohusyckie stanowisko króla Czech Jerzego z Podiebradów[8].
Po upadku Konstantynopola, gdy Mehmed II Zdobywca zagrażał Wiedniowi i Rzymowi, papież Kalikst III wysłał Jana z Kapistranu, by zorganizował krucjatę przeciwko muzułmanom. W 1454 udało mu się zebrać sporą armię i pomaszerował na Belgrad. W 1456 walcząc u boku Jana Hunyady'ego padł ofiarą zarazy. Zmarł w pobliżu Ilok 23 października 1456.
Proces kanonizacyjny Jana Kapistrana został ukończony już za pontyfikatu Aleksandra VIII (1689–1691), jednak oficjalne ogłoszenie go świętym nastąpiło dopiero 4 czerwca 1724 za pontyfikatu Benedykta XIII[9]. Wspomnienie zostało oficjalnie wprowadzone do Martyrologium Rzymskiego w 1890. Świętego wspominano wówczas w kalendarzu liturgicznym Kościoła rzymskokatolickiego 28 marca. Po reformie w czasach papieża Pawła VI w 1969 wspomnienie przeniesiono na 23 października – dzień śmierci świętego franciszkanina.
