Historia Świadków Jehowy

Świadkowie Jehowy
Geneza Chrześcijaństwo Restoracjonizm Badacze Pisma Świętego
Historia Operacja Północ Kongres Międzynarodowy 1958
Doktryna Imię Boże Antytrynitaryzm Dni ostatnie Armagedon Odstępstwo Królestwo Boże Zbawienie Dusza
Praktyka wiary Sala Królestwa Sala Zgromadzeń Pieśni Królestwa Modlitwa Wykład publiczny Studium Strażnicy Teokratyczna szkoła służby kaznodziejskiej Zebranie służby Zborowe studium Biblii
Uroczystości Kongres Chrzest Pamiątka śmierci Chrystusa
Publikacje Strażnica Przebudźcie się! Nasza Służba Królestwa Pismo Święte w Przekładzie Nowego Świata
Struktura Ciało Kierownicze Towarzystwo Strażnica Betel (Biuro Oddziału) Starszy zboru Sługa pomocniczy Zbór Pionier Głosiciel Szkoła Gilead Służba Informacji o Szpitalach
Prezesi Towarzystwa Strażnica Charles Taze Russell Joseph Franklin Rutherford Nathan Knorr Frederick William Franz Milton George Henschel Don Alden Adams
Portal • Kategoria

Charles Taze Russell w 1911 r

Afisz Fotrodamy Stworzenia.

Strażnica wydawana jest od roku 1879; na zdjęciu z początku XX wieku

Historia Świadków Jehowy – artykuł skrótowo przedstawia dzieje Świadków Jehowy od ich powstania, aż po czasy teraźniejsze.

Świat

Powstanie

W 1852 roku w Allegheny w stanie Pensylwania w USA urodził się Charles Taze Russell. Rodzice Joseph L. Russell i Anna E. Russell (z domu Birney) byli prezbiterianami. Wychowywany w duchu religijnym kilkunastoletni Russell zaczął się zastanawiać nad doktrynami religijnymi.

Bóg, który użyłby swej mocy do stworzenia istot ludzkich, z góry wiedząc, że będą poddane wiecznym mękom, ba, przeznaczając je na to, nie byłby ani mądry, ani sprawiedliwy, ani miłujący. Kierowałby się niższymi miernikami niż wiele ludzi^{[potrzebne źródło]}.

Ch. T. Russel oświadczył:

Z czasem zrozumiałem, że chociaż każde spośród rozmaitych wyznań wiary zawierało jakieś elementy prawdy, to jednak ogólnie rzecz biorąc, wszystkie wprowadzały w błąd i były sprzeczne ze Słowem Bożym.

Powodowany tym Russell odwrócił się od kościelnych religii. Zawiodły go także religie Wschodu, którym również się bliżej przyjrzał. Russell został ponownie utwierdzony w wierze, kiedy przypadkiem znalazł się na religijnym zebraniu adwentystów, które było prowadzone przez Jonasa Wendella. Chociaż dla Russella wykładnia Pisma Świętego nie była całkiem jasna, to skłoniła go do wnikliwego studiowania tej księgi.

W 1870 roku spotkał się z kilkoma znajomymi z Pittsburgha oraz Allegheny i wspólnie założyli klasę studiów biblijnych, której działanie tak opisywał jeden z jej uczestników:

Ktoś z obecnych zadawał pytanie. Potem rozwijała się dyskusja. Odszukiwano wszelkie wersety biblijne związane tematem, a gdy wszyscy byli już przekonani, że one ze sobą harmonizują, formowali na koniec wynikający z nich wniosek i go zapisywali.

Russell nie uważał, że konieczna jest interpretacja Biblii. Był przekonany, że jeśli jakiś jej fragment jest niezrozumiały to jego wyjaśnienia należy szukać w innym fragmencie Pisma Świętego.

Charles Taze Russell otwarcie korzystał z pomocy innych przy studiowaniu Biblii. Wyrażał wdzięczność wobec pomocy adwentysty Jonasa Wendella i G. Storssowi. W styczniu 1876 roku Russell otrzymał egzemplarz czasopisma Herald of the Morning (Zwiastun Poranka) wydawanego przez adwentystę Nelsona Barboura. W tym czasopiśmie Barbour głosił pogląd głoszony wcześniej przez Izaaka Newtona, że przyjście Jezusa nie miało na celu zniszczenia wszystkich ludzi na ziemi, oraz że Chrystus przyjdzie jako duch, a nie w ciele. Odtąd Storrs i Russell wspólnie współpracowali przy wydawaniu Zwiastuna Poranka. Russell m.in. wspierał finansowo wydawanie tego czasopisma aż do 1878 roku, kiedy to po kilkumiesięcznej polemice na łamach Zwiastuna Russell zupełnie zerwał współpracę po artykule autorstwa Barboura w którym kwestionował wartość ofiarnej śmierci Chrystusa.

Po wycofaniu się z wspierania i pisania do Zwiastuna Poranka postanowił od lipca 1879 roku publikować pismo Zion's Watch Tower and Herald of Christ's Presence (Strażnica Syjońska i Zwiastun Obecności Chrystusa). Odtąd Russell posługiwał się głównie tym czasopismem do głoszenia prawd biblijnych. Russell nigdy nie przypisywał sobie odkrycia prawd. Powiedział:

Stwierdziliśmy, że przez całe wieki różne społeczności religijne i rozmaite grupy rozdzieliły między siebie nauki biblijne i stapiały je – mniej lub bardziej – z ludzkimi spekulacjami i błędnymi poglądami (...) Przekonaliśmy się, że ważna nauka o usprawiedliwieniu przez wiarę, a nie przez uczynki, została jasno sformułowana przez Lutra, a w nowszych czasach przez wielu chrześcijan, że prezbiterianie z wielkim szacunkiem odnosili się do Bożej sprawiedliwości, mocy i mądrości, chociaż tych przymiotów dokładnie nie rozumieli, że metodyści cenili i wychwalali miłość i miłosierdzie Boga, że adwentyści głosili cenną naukę o powrocie Pana, że baptyści między innymi dobrze pojmowali symboliczne znaczenie chrztu, mimo że stracili z oczu prawdziwy chrzest, że niektórzy uniwersaliści już od dłuższego czasu mają mgliste pojęcie o 'restytucji'. W ten sposób niemal wszystkie wyznania dowiodły, że ich założyciele poszukiwali prawdy. Ale niewątpliwie wielki Przeciwnik walczył z nimi i nie mogąc całkowicie zniweczyć Słowa Bożego, przewrotnie je między nich rozdzielił. (...)

Wykonujemy pracę (...) zbierania rozproszonych przez długi czas fragmentów prawdy oraz przekazywania ich ludowi Pańskiemu – nie jako nowych, nie jako naszych własnych, ale jako pochodzących od Pana. (...) Nie powinniśmy mniemać, że to nam należy się jakakolwiek zasługa za odkrycie i ponowne uporządkowanie klejnotów prawdy.

W Strażnicy z maja i czerwca 1880 roku Russell ogłosił, że zamierza odwiedzić szereg miast w celu zjednoczenia i wzajemnego poznania licznych, ale bardzo rozproszonych czytelników.

Wizyty Russella doprowadziły do utworzenia w odwiedzanych miastach szeregu klas, czyli eklezji (nazwanych potem zborami). Zebrania odbywały się co najmniej dwa razy w tygodniu. Te urządzane w wynajętych salach składały się z wykładu wygłaszanego przez zdolnego mówcę. Z kolei na te urządzane w domach wszyscy zabierali swoją Biblię, konkordancję, papier, ołówek i byli zachęcani do czynnego udziału.

Z powodu takiego przebiegu zebrań i dokładnego studiowania Biblii osoby te zaczęto nazywać Badaczami Pisma Świętego.

W lipcu i sierpniu 1881 roku w Strażnicy opublikowano artykuł pod tytułem Czy głosisz? Oparte m.in. na Ewangelii według Mateusza 24,14; 28,19-20 oraz Dziejach Apostolskich 1,8 artykuły wskazywały, że głównym zadaniem Badaczy Pisma Świętego powinno być głoszenie Dobrej Nowiny. W tym samym czasie Russell wezwał do „wyjścia z Babilonu Wielkiego” (czyli opuszczenia swojego kościoła), który był utożsamiany przez Badaczy Pisma Świętego z Kościołem katolickim i papiestwem, a potem także z innymi religiami. W 1891 roku odbyło się historyczne pierwsze zgromadzenie w Allegheny w stanie Pensylwania w USA oraz w Toronto (700 obecnych) z okazji dorocznego święta upamiętniającego śmierć Jezusa Chrystusa. 7 do 14 kwietnia 1892 roku odbyło się drugie zgromadzenie w Allegheny, na które przybyło około 400 osób z 20 stanów USA i kanadyjskiej prowincji Manitoba. Program zjazdu obejmował pięć dni intensywnego studium Biblii i dwudniowe szkolenie dla kolporterów. Rok później od 20 do 24 sierpnia odbyło się zgromadzenie w Chicago, na którym było obecnych 360 osób, a 70 ochrzczono. W następnych latach zgromadzenia takie odbywały sie co roku regularnie również w innych krajach.

Członkowie Towarzystwa Strażnica w 1918 roku (od lewej: W. E. Van Amburgh, J. F. Rutherford, A. H. Macmillan, R. J. Martin, F. H. Robinson, C. J. Woodworth, G. H. Fisher, G. De Cecca)

Początek wieku

Na początku XX wieku kazania Russella zaczęły publikować gazety. W 1913 roku co tydzień kazania te publikowało już 2000 tytułów, które trafiały do 2 000 000 czytelników. W 1908 roku przedstawiciele założonego przez Russella Towarzystwa Strażnica (m. in. radca prawny Joseph F. Rutherford) zakupili stary Plymouth Bethel przy Hicks Street 13-17 Brooklynie – były dom misyjny Kościoła kongregacjonalistów, gdzie mieściły się biura towarzystwa, jak i sala zebrań (nazwany potem Betel, czyli 'Domem Bożym'), a także dawną rezydencję pastora Henry Ward Beechera przy Columbia Heights 124, który stał się domem pracowników Betel.

W 1912 roku Russell z współpracownikami przystąpili do realizacji Fotodramy Stworzenia, czyli zestawu filmów i przezroczy zsynchronizowanych z nagraniami na płytach gramofonowych. Premiera odbyła się w styczniu 1914 roku i przyciągnęła 5000 widzów. Do końca roku Fotodramę Stworzenia obejrzały miliony osób w Ameryce Północnej, Europie, Nowej Zelandii i Australii.

Rok 1914 dla Badaczy Pisma Świętego i samego Russella był rokiem szczególnym, ponieważ już wiele lat wcześniej Russell i inni Badacze posługując się chronologią biblijną obliczyli, że w październiku tego roku dobiegną końca „czasy pogan”. Wierzono, że szalejąca I wojna światowa przerodzi się w światową anarchię. Wielu Badaczy Pisma Świętego wierzyło, że w 1914 roku pójdą do nieba. Napisano wtedy:

Wyobrażaliśmy sobie, że żniwo i zgromadzanie Kościoła pomazańców zostanie wykonane przed upływem Czasów Pogan, ale Biblia nic takiego nie mówi.

16 października 1916 roku Charles Taze Russell wraz ze swoim sekretarzem Menta Sturgeon wybrali się na zaplanowaną podróż po zachodniej i południowej części USA. We wtorek 31 października, 64-letni Russell zmarł w pociągu w miejscowości Pampa w stanie Teksas.

W opublikowanym, zgodnie z życzeniem Russella, na łamach Strażnicy testamencie zalecił utworzenie pięcioosobowego Komitetu Redakcyjnego, który miałby się zajmować redagowaniem Strażnicy. Zarząd Towarzystwa Strażnica powołał Komitet Wykonawczy złożony z A. I. Ritchiego, W. E. Van Amburgh oraz J. F. Rutheforda. Ów komitet miał sprawować nadzór nad działalnością Towarzystwa Strażnica.

Rozwój

Historia i rozwój nauk eschatologicznych Świadków Jehowy
	Początek "czasów końca"	Powrót Chrystusa	Objęcie Królestwa przez Chrystusa	Wskrzeszenie pomazańców	Sąd nad religiami	"Wielki ucisk" (Armagedon)
1879-1920	1799	1874	1878			1914, 1915, 1918, 1920
1920-1925						1925
1925-1927			1914	1878	1878	w zasięgu pokolenia z 1914
1927-1930				1914
1930-1933					1919
1933-1966	1914
1966-1975						1975
1975-1995						w zasięgu pokolenia z 1914
1995-2012						bliski

Decyzją walnego zgromadzenia, które odbyło się 6 stycznia 1917 roku wobec braku innych kandydatów na nowego prezesa Towarzystwa Strażnica jednomyślnie wybrano Josepha Franklina Rutherforda.

Nowy prezes Towarzystwa kładł mocniejszy nacisk na ewangelizację. Zwiększono z 69 do 93 osób liczbę podróżujących przedstawicieli Towarzystwa i z 372 do 461 liczbę kolporterów publikacji. W 1917 roku czterech członków Towarzystwa Strażnica usiłowało usunąć ze stanowiska nowego prezesa^{[potrzebne źródło]}. Osoby te zostały usunięte z organizacji i utworzyły osobne, małe grupy skupiając wokół siebie lojalne im osoby. Jeszcze w tym samym roku rozpoczęły kampanię pisania listów i przemówień, co spowodowało rozdźwięki oraz odwrócenie się niewielkiej części osób od Towarzystwa Strażnica. Powstały wtedy liczne rozłamy, a główne grupy, które oddzieliły się od Towarzystwa Strażnica znane w Polsce to Badacze Pisma Świętego, Wolni Badacze Pisma Świętego, Świecki Ruch Misyjny „Epifania”.

Pod koniec 1918 roku wydano dokończoną po śmierci Russella książkę pt. Dokonana Tajemnica. Ponieważ książka zawierała szereg bardzo krytycznych uwag wobec kleru chrześcijańskiego została zakazana w Kanadzie i USA. Wzrastał też podsycany przez duchowieństwo sprzeciw wobec Badaczy Pisma Świętego. W wyniku ostrej krytyki kleru zawartej w tej, jak i innych książkach wydawanych przez Towarzystwo Strażnica począwszy od 1918 roku Europę i Amerykę Północną objęła fala ataków na Badaczy Pisma Świętego. 7 maja 1918 roku decyzją władz federalnych USA J. F. Rutherford i kilku jego współpracowników zostało aresztowanych i osadzonych w więzieniu federalnym w Atlancie w stanie Georgia.

Więzieni członkowie Towarzystwa Strażnica zostali zwolnieni 25 marca 1919 roku. W czasie pobytu ośmiu członków zarządu Towarzystwa Strażnica w więzieniu niemal całkowicie zamarła wszelka działalność Badaczy Pisma Świętego. Ale już 4 maja na pierwszym wygłoszonym przez Rutherforda wykładzie po wyjściu z więzienia było obecnych 3500 osób, a dla ponad pół tysiąca zabrakło miejsc.

W dniach od 1 do 8 września 1919 roku w Cedar Point w stanie Ohio odbyło się zgromadzenie Badaczy Pisma Świętego na którym Rutherford oświadczył:

Misją chrześcijanina na ziemi (...) jest głoszenie orędzia o sprawiedliwym Królestwie Pana, które zapewni błogosławieństwa całemu wzdychającemu stworzeniu.

Na tym zgromadzeniu ogłoszone też wydanie nowego czasopisma pt. The Golden Age (Złoty Wiek, a obecnie znane jako Przebudźcie się!). W 1922 roku, w dniach od 5 września do 13 września odbyło się kolejne, 9-dniowe zgromadzenie. W programie zgromadzenia znalazł się punkt, w którym mówca powiedział, że każdy poświęcony ma obowiązek występować w charakterze publicznego głosiciela Króla i królestwa.

Jeszcze w 1920 roku w książce Miliony ludzi obecnie żyjących nigdy nie umrą! wyrażono oczekiwania, że w 1925 roku zmartwychwstaną takie osobistości jak: Abraham, Jakub, Izaak i inni prorocy, a namaszczeni chrześcijanie pójdą do nieba. Po niespełnionych oczekiwaniach niewielka część Badaczy Pisma Świętego porzuciła religię. Kolejnym momentem porzucenia Badaczy Pisma Świętego było wyjaśnienie istnienia dwóch organizacji – Szatana i Jehowy. Wyjaśnienie księgi Objawienia znacznie różniło się od interpretacji zawartej w Dokonanej Tajemnicy, która w znacznej mierze była pośmiertną syntezą notatek i wniosków Russella. Spowodowało to, że część Badaczy zgorszyła się i odeszła.

Od 30 października do 2 listopada 1921 roku odbył się pierwsze zgromadzenie w Polsce. Obecnych było ponad 500 uczestników; 14 osób ochrzczono.

Od 1927 roku wzrastała liczba aresztowań Badaczy Pisma Świętego, ponieważ w niedziele organizowali się w grupy, które głosiły ewangelię.

Nowa nazwa

W 1931 roku w Columbus w stanie Ohio zorganizowano kolejne zgromadzenie, którego część była transmitowana przez należące do Towarzystwa Strażnica radio WBBR, służące krzewieniu audycji o tematyce biblijnej.

Na tym zgromadzeniu została wygłoszona rezolucja pt. Nowe imię o treści:

Pragniemy, by nas znano pod nowym imieniem i nazywano nim, a mianowicie: Świadkowie Jehowy.

Rok 1932 przyniósł kolejne wyjaśnienie na podstawie Biblii, że ci Badacze, którzy nie spodziewają się pójść do nieba, będą żyli na ziemi. W owym roku wprowadzono „karty świadectwa”, a w 1934 roku zaczęto korzystać w działalności ze specjalnie zaprojektowanych przez nich gramofonów i płyt z nagranymi kazaniami (90 różnych wykładów). W 1936 roku głosiciele po raz pierwszy zaczęto używać na szeroką skalę plakatów informacyjnych , które noszono głównie w dzielnicach handlowych. W roku 1940 używano ponad 40 tys. gramofonów, rozpoczęto rozpowszechnianie czasopisma Pociecha.

Dalsza organizacja

Oficjalna szacunkowa liczba aktywnych głosicieli organizacji Świadków Jehowy na świecie (1931-2010) (kolor czerwony - najwyższa liczba głosicieli; niebieski - przeciętna liczba głosicieli) do liczby obecnych na Pamiątcę (kolor zielony)

8 stycznia 1942 roku zmarł J. F. Rutherford. Pięć dni później prezesem wybrano Nathana H. Knorra. Nowy prezes Towarzystwa Strażnica jeszcze mocniej akcentował potrzebę głoszenia i na większą skalę zaczął organizować zgromadzenia. Wkrótce też zorganizowano Kursy Służby Teokratycznej, które odbywały się w każdym zborze, a przygotowywały i szkoliły głosicieli do przemówień i głoszenia.

1 lutego 1943 roku 100 studentów rozpoczęło zajęcia w nowo powstałej Biblijnej Szkole Strażnicy – Gilead. Kurs trwał 20 tygodni, a głównym podręcznikiem była Biblia.

Po wojnie, kiedy wróciła możliwość niezakłóconej korespondencji pocztowej zaczęły napływać sprawozdania. Okazało się, że mimo pożogi wojennej liczebność Świadków Jehowy znacznie wzrosła.

W roku 1950 na zorganizowanym na stadionie Yankee zgromadzeniu, gdzie było obecnych 123 tys. osób ogłoszono wydanie Chrześcijańskich Pism Greckich w Przekładzie Nowego Świata (Nowego Testamentu). W kwietniu 1951 roku prawie wszystkich wyznawców wywiedziono z terenu ZSRR na Syberię w trakcie sowieckiej Operacji Północ. Rok później do szkolenia głosicieli wprowadzono Zaawansowany Kurs Służby Kaznodziejskiej. Rezultaty tego szkolenia były takie, że w ciągu dziesięciu lat liczba głosicieli na świecie wzrosła o 100 procent, liczba odwiedzin o kolejne 126 procent, a liczba studiów biblijnych o 150 procent. W 1963 roku osiągnięto pierwszy milion głosicieli, 11 lat później liczba ta się podwoiła.

Poczynając od 1 października 1972 roku zmieniono sposób zarządzania zborami. Dotychczas zborami opiekowali się słudzy zboru, którzy byli mianowani przez Towarzystwo Strażnica. Teraz, na podstawie Listu do Filipian 1,1, gdzie Apostoł Paweł napisał o gronie starszych, miało być w zborach wielu, tworzących grono starszych, o ile mieli stosowne kwalifikacje (zob. 1 Tm 3,1). To samo dotyczyło sług pomocniczych. W tym samym okresie odpowiedzialność i nadzór nad ewangelizacją przejęło Ciało Kierownicze, złożone z kilkunastu dojrzałych duchowo mężczyzn, mających nadzieję niebiańską (zaliczających się do 144 000 wybranych, namaszczonych duchem Świadków).

Powstanie komitetów

Oficjalna szacunkowa liczba aktywnych głosicieli organizacji Świadków Jehowy na świecie – również nieochrzczonych (1945-2008)

Od stycznia 1976 roku nadzór nad Towarzystwem Strażnica został przekazany sześciu kilkuosobowym komitetom. Odtąd już Towarzystwem Strażnica nie zarządzała jedna osoba.

8 czerwca 1977 roku w wyniku niemożliwego do zoperowania guza mózgu zmarł Nathan Knorr. Następcą na stanowisku Prezesa Towarzystwa Strażnica został 83-letni Frederick William Franz. Obecnie Ciało Kierownicze nie jest zupełnie związane z Towarzystwem Strażnica. Żaden z Członków owego Ciała nie może być jednocześnie członkiem Zarządu Towarzystwa Strażnica.

Dalszy rozwój

W 1977 roku wprowadzono dla pełnoczasowych głosicieli Kurs Służby Pionierskiej. W 1985 roku przekroczono liczbę 3 milionów głosicieli, pięć lat później 4 milionów. W latach 90 XX w. kilkanaście krajów, głównie z Europy Wschodniej, Afryki, Azji i Ameryki Łacińskiej uzyskało rejestracje prawną, w niektórych z nich zorganizowano w następnych latach kongresy międzynarodowe. W połowie lat 90 XX w. powstała pierwsza oficjalna strona internetowa Świadków Jehowy, a w późniejszych latach dodatkowe (Informacji Publicznej i publikacji religijnych). W 1996 roku na całym świecie działało już 5 milionów aktywnych wyznawców. W 2000 roku przekroczono liczbę 6 milionów głosicieli. Obecnie na całej ziemi dobrą nowinę o Królestwie obwieszcza ponad 7,6 milionów aktywnych głosicieli w ponad 236 krajach. W 2009 roku przekroczono liczbę 500 języków w których wydaje się publikacje Świadków Jehowy (obecnie w ponad 560 językach, w tym w 436 językach w wersji on-line w Internecie).

Polska

Początki

Jedno (Poznań, 2009) z czterech serii kongresów międzynarodowych, które odbyły się w ostatnich latach w Polsce

Zgromadzenie specjalne na Sali Zgromadzeń w Centrum Kongresowym Świadków Jehowy w Sosnowcu

Historia Świadków Jehowy w Polsce sięga roku 1891, kiedy do Krakowa przybył Charles Taze Russell, gdzie nie doszło do publicznego przemówienia z powodu restrykcji rządowych, niemniej jednak przeprowadził kilkanaście indywidualnych rozmów. W roku 1892, Hipolit Oleszyński – Badacz Pisma Świętego – wrócił z USA do Polski. Kolejnym Badaczem Pisma Świętego był Szwajcar Bente, który w 1905 roku objął wakat dyrektora w warszawskiej fabryce koronek. Prawdopodobnie Oleszyńskiemu udało się dokonać 17 października 1905 roku pierwszej rejestracji grupy polskich Badaczy Pisma Świętego. W Warszawie, a później w Gdańsku rozpoczęto organizować spotkania w celu analizy Biblii. Działania tych osób sprawiły, że w roku 1909 opublikowano po polsku publikacje Towarzystwa Strażnica (m.in. Wykłady Pisma Świętego), a w 1915 roku regularnie, co miesiąc była publikowana Strażnica w języku polskim.

3 maja 1910 roku w 14 osobowym warszawskim zborze złożył wizytę C. T. Russell wraz z J. F. Rutherfordem, a w następnym roku odwiedził Lwów i ponownie Warszawę. Mimo, że już wtedy w Warszawie i Łodzi było wiele osób, które interesowały się studiowaniem Biblii, w urządzaniu ich spotkań przeszkadzała Policja Carska. Podczas wizyty Russell złożył do władz wniosek o prawną rejestrację wyznania. W odpowiedzi generał-gubernator Warszawy wydał reskrypt, który umożliwił działalność na większą skalę. Potwierdzał on istnienie zboru warszawskiego od 1905 roku. Akta urzędowe i sądowe, powołujące się na ten dokument, nawiązują równocześnie do dnia 17 października 1906 roku, kiedy to car wydał ukaz tolerancyjny potwierdzający istnienie zboru. W roku 1911 zbór w Warszawie liczył około 25 osób, w Pabianicach 20, a Raszynie około 8. 15 sierpnia owego roku 7 osób zostało ochrzczonych. W 1911 roku H. Oleszyński ponownie odwiedził zbory w Warszawie, Łodzi, Pabianicach, Krakowie i innych miastach.

W roku 1913 udało się zalegalizować działalność Badaczy Pisma Świętego. Uzyskano statut wyznania uznanego przez państwo. W kwietniu 1915 roku 90 osób zebrało się w Warszawie na uroczystości Pamiątki” śmierci Jezusa Chrystusa. W 1918 roku warszawski zbór gromadził już ok. 50 osób, które regularnie przychodziły na wykłady. W 1919 roku zarząd główny polskiej filii Towarzystwa Strażnica w Detroit przysłał do Polski jako głównych przedstawicieli W. Kołomyjskiego i Cz. Kasprzykowskiego.

Brak kontaktów z resztą Badaczy Pisma Świętego (np. wiadomość o śmierci Russella dotarła do Warszawy aż dwa lata po fakcie) podczas I wojny światowej spowodował, że doszło do podziałów i rozłamów. Jedna z grup - W. Kina - wprowadziła swoje nauki i przejęła polski oddział Towarzystwa Strażnica (w tym salę w Warszawie). Wysłana przez amerykański oddział Towarzystwa Strażnica delegacja złożona z dwóch mężczyzn (nadzorowana przez W. Wnorowskiego) uznała jednak, że nauki tej grupy są niezgodne z naukami Towarzystwa Strażnica i w niedługim czasie przywróciła właściwe poglądy.

W roku 1920 w Warszawie powstaje przedstawicielstwo Towarzystwa Strażnica. Na początku lat 20 XX w. w Polsce odbyło się wiele zgromadzeń organizowanych przez Towarzystwo Strażnica. Najczęściej odbywały się w stolicy, gdzie gromadziło się po kilka tysięcy słuchaczy. W 1920 roku do Krakowa powrócił z USA Jan Kusina, który szybko zorganizował w tym mieście grupkę Badaczy Pisma Świętego. W 1921 roku na zgromadzeniach zebrało się ogółem ponad 500 osób, a w 1922 roku na 32 zgromadzeniach w różnych miastach Polski - 657 osób.

Franciszek Puchała, który przebywał na emigracji w USA, po powrocie do Polski wydał własnym kosztem ulotkę zawierającą 13 doktryn katolickich. Obiecał w niej, że za udowodnienie ich biblijnego pochodzenia zapłaci po 10 000 marek polskich. Treść dyskusji podjętej i przegranej przez teologów jezuickich (m.in. Jana Rostworowskiego) została wydana w formie broszury Bitwa na niebie nakładem 10 000 egzemplarzy nie licząc dodruków. Dzięki temu zabiegowi w 1923 roku w Krakowie studiowaniem Pisma Świętego było już zainteresowanych 69 osób. Z czasem władze kościelne wywierały coraz większą presję na władze świeckie, nakłaniając je do aresztowań Badaczy Pisma Świętego.

Legalizacja wyznania została potwierdzona po I wojnie światowej w dniu 6 lipca 1923 roku przez ówczesne Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

W 1924 roku wyremontowano halę fabryczną w centrum Łodzi, która stała się miejscem spotkań religijnych. W tym też roku w 15 miastach Polski zebrało się ponad 1000 osób na Pamiątce śmierci Jezusa Chrystusa. W latach 20 XX w. wyświetlano film Fotodrama Stworzenia. W roku 1926 na dwóch konwencjach zebrało się 2 706 osób. W roku 1927 przy ul. Nowy Zjazd 1 zaczęło funkcjonować krajowe biuro Towarzystwa Strażnica oraz sala zebrań. W roku 1928 w Polsce było 256 głosicieli i 24 zbory. Oprócz polskojęzycznych zborów istniały również zbory niemieckojęzyczne m.in. w Łodzi i Pabianicach. W roku 1930 działało w Polsce 55 zborów. W roku 1932 w kraju działało ok. 600 aktywnych głosicieli. W owym roku stałą siedzibą Towarzystwa Strażnica został budynek przy ul. Rzgowskiej 24 w Łodzi.

Od 1933 roku ataki na Świadków Jehowy stały się bardzo częste. W 1935 roku dokonano ponad 3000 zatrzymań Świadków Jehowy. Mimo rosnącego sprzeciwu liczebność Świadków Jehowy ciągle wzrastała. W owym roku na skutek dekretu władz francuskich, 280 głosicieli polskiego pochodzenia z tego kraju powróciło do Polski. W 1936 roku władze zakazały publikacji czasopisma Złoty Wiek (obecnie Przebudźcie się!), które odtąd ukazywało się w Polsce pod nowym tytułem Nowy Dzień. W owym roku odbyło się duże zgromadzenie z udziałem ponad półtysiąca osób w Gdańsku. W roku 1937 minister spraw wewnętrznych zakazał wydawania Strażnicy, którą zaczęto wydawać nieoficjalnie. W owym roku Akcja Katolicka przeprowadziła 75 napadów na Świadków Jehowy, w tym dwa morderstwa. Liczba aktywnych wyznawców wyniosła 1040 osób skupionych w 121 zborach. W 1938 roku obłożono zakazem działalność tego wyznania w Polsce. Władze opieczętowały magazyny biura w Łodzi, rozpoczął sie okres działalności konspiracyjnej.

Okres II wojny światowej

W czasie II wojny światowej w Polsce było 1039 głosicieli (z tego aż ok. 10% w miejscowości Wisła). Na zachodzie kraju Gestapo aresztowało każdego, kto był znany jako Świadek Jehowy. Aresztowano nawet za posiadanie egzemplarza Strażnicy. Wielu zginęło w hitlerowskich obozach koncentracyjnych. Do nich dostało się 69 wyznawców z Poznania, a 22 zginęło. Natomiast ze zboru w Wiśle uwięziono 51 wyznawców, z czego 39 zginęło. Ci którzy uniknęli aresztowania, spotykali się w niewielkich grupkach, a publikacje którą otrzymywali najczęściej od niemieckim współwyznawców, powielali lub ręcznie ją przepisywali. Na terenach Generalnego Gubernatorstwa matryce woskowe Strażnicy przygotowywano w Warszawie, a odpowiedzialni za poszczególne strefy dbali o ich powielenie w innych częściach kraju. Nadzorowaniem działalności i powielaniem publikacji na tym obszarze zajmował się Ludwik Kinicki, który został aresztowany i zmarł pod koniec 1944 roku w obozie koncentracyjnym Gusen. W wioskach - głównie w Lubelskiem - w czasie wojny podjęto na nowo działalność kaznodziejską od domu do domu. We wrześniu 1939 roku Związek Radziecki zajął wschodnie tereny Polski, wskutek czego ok. połowa ówczesnych głosicieli w kraju - narodowości polskiej i ukraińskiej oraz w rosyjskiej i żydowskiej - zostali odcięci od współwyznawców w kraju. Pod koniec wojny wyznawcy odmawiali udziału w kopaniu rowów przeciwczołgowych, wskutek tego wielu z nich rozstrzelano.

Okres powojenny

Wiosną 1945 roku krajowe biuro w Łodzi wznowiło działalność. Zaraz po wojnie liczebność Świadków Jehowy wzrosła do 2500 i wciąż rosła w bardzo szybkim tempie, choć połowa przedwojennej liczby wyznawców znalazło się na terenie ZSRR a wielu zginęło. Otwarto Sale Królestwa. Zaczęto na nowo organizować większe zgromadzenia, odbyły się one np. w czerwcu 1946 roku we wsi Borówek z udziałem 1500 osób, a we wrześniu w Katowicach, gdzie zebrało się 5300 osób z całego kraju. W owym roku liczba aktywnych wyznawców przekroczyła 6000. W 1947 roku w Krakowie na zgromadzeniu obecnych było 7000 osób, potem takie większe spotkania odbyły się jeszcze w innych miastach. Z całego kraju zaczęły napływać informacje o brutalnych aktach przemocy, których się dopuszczano na Świadkach Jehowy. Wyjątkowo bezwzględne były oddziały partyzanckiej formacji Narodowe Siły Zbrojne. Działalność ich była wymierzona przeciwko władzom komunistycznym, lecz z inspiracji kleru katolickiego - także przeciwko Świadkom Jehowy. Gdy w roku 1947 zliczono akty przemocy, których dopuszczono się na Świadkach Jehowy w celu nawrócenia ich na katolicyzm okazało się, że ucierpiało z tego powodu 4000 osób a 60 z nich zamordowano. Narodowe Siły Zbrojne dokonały około 800 napadów na domy Świadków Jehowy. W 1946 roku przedstawiciel Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego próbował nakłonić Świadków do współpracy przeciw Kościołowi katolickiemu. Po otrzymaniu odpowiedzi odmownej na tę oraz powtórzoną cztery miesiące później propozycję, władze zaczęły utrudniać działalność Świadków Jehowy. 24 marca 1949 roku wydalono misjonarzy Biblijnej Szkoły Strażnicy - Gilead, którzy przybyli do Polski 19 marca 1947 roku. W ciągu dwóch lat podwoiła się liczba Świadków Jehowy i wyniosła w czerwcu 1947 roku 13 699 głosicieli należących do 710 zborów. W 1950 roku łódzki oddział Towarzystwa Strażnica został splądrowany przez UB - pierwsze takie zajście miało miejsce już w lutym 1946 roku. Pod zarzutem rzekomego szpiegostwa na rzecz USA aresztowano członków zarządu; niedługo później aresztowano pozostałych pracowników.

Delegalizacja i działalność konspiracyjna

Najpierw 21 kwietnia 1950 roku UB wtargnęło do łódzkiego biura, a później 21 czerwca 1950 roku w nocy dokonano setek rewizji w domach Świadków Jehowy i kilkudziesięciu aresztowań. 2 lipca 1950 Urząd do Spraw Wyznań zdelegalizował działalność Świadków Jehowy, których liczebność cztery miesiące wcześniej wynosiła około 18 tysięcy głosicieli w 864 zborach. Działalność znowu zaczęła być prowadzona konspiracyjnie. W 1954 z zachowaniem szczególnej ostrożności urządzono szereg kilkudniowych zgromadzeń dla pionierów, w trakcie których przedstawiono część tematów z nowojorskiego międzynarodowego kongresu z roku 1953. Represje UB dotknęły około 90 procent Świadków Jehowy w Polsce. Niektórych, jak np. J. Szlauera – zastrzelił podczas przesłuchań oficer UBP. Do końca 1956 roku zmarło 16 Świadków Jehowy w wyniku tortur lub odmowy udzielenia pomocy lekarskiej. Ponieważ działania UBP przynosiły skutek odwrotny od zamierzonego (po 3 latach represji było już 37 411 Świadków Jehowy, co stanowiło ponad 80 procentowy wzrost) - władze zaczęły łagodzić swoje postępowanie i stopniowo zaczęto nawet zwalniać z więzień (choć niektóre osoby otrzymały kilkunastoletnie a nawet dożywotnie wyroki). Młodzi, w wieku szkolnym za odmowę uczestniczenia w imprezach politycznych i manifestacjach komunistycznych oraz odmowę brania udziału w lekcjach przysposobienia wojskowego, nierzadko byli wydalani ze szkół. Później starano się rozbić Świadków Jehowy od wewnątrz. Pojawiły się fałszywe wydania Strażnicy oraz szkalujące listy. W miarę upływu lat, gdy nie dostrzeżono zagrożenia ze strony Świadków Jehowy, sprzeciw władz malał. W latach 1956-1969 służba bezpieczeństwa — jak wynika z jej statystyk — wykryła i zlikwidowała 34 ośrodki produkcji i dystrybucji publikacji biblijnych. Około 50 drukarskich maszyn offsetowych udało się braciom zbudować we własnym zakresie.

W maju 1963 roku uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego zezwoliła na indywidualne wyznawanie kultu religijnego, i na to stwierdzenie powoływali się Świadkowie Jehowy w czasie zatrzymań przez służby bezpieczeństwa podczas głoszenia lub zebrań religijnych.

W latach 60 XX w. frekwencja na rozprawach sądowych przeciw Świadkom Jehowy sięgnęła nawet 30 tysięcy osób rocznie.

Począwszy od lat 70. XX w. Świadkowie Jehowy prowadzą latem grupową, wyjazdową działalność kaznodziejską na terenach gdzie jest mniej głosiecieli - tzw. ośrodki pionierskie.

W 1977 roku do Polski oficjalnie przyjechało trzech członków Ciała Kierowniczego: Frederick Franz, Teodor Jaracz i Daniel Sydlik, którzy spotkali się z niektórymi współwyznawcami w różnych częściach kraju, a w następnym roku Polskę odwiedzili Milton Henschel i Teodor Jaracz, którzy złożyli wizytę w Urzędzie do Spraw Wyznań.

W drugiej połowie lat 60 XX w. Świadkowie Jehowy zaczęli spotykać się latem większymi grupami w lasach, na tzw. konwencjach leśnych. Pod koniec lat 70 XX w. niektórym wyznawcom udało się wyjechać na zgromadzenia okręgowe poza granice Polski — najpierw do Lille we Francji, potem do Kopenhagi w Danii. Latem 1980 roku ok. 2000 Świadków Jehowy otrzymało oficjalne zezwolenie na wyjazd na kongres do Wiednia. Rok później do stolicy Austrii wyjechało na kongres ponad 5000 polskich Świadków Jehowy. W następnych latach władze zezwalały na organizowanie zgromadzeń w Polsce, na początku w halach - 1981 (w gdańskiej hali Olivii (5751 obecnych) w mniejszej hali w Skawinie i w sali w Oświęcimiu), w 1982 roku (80 zgromadzeń w różnych halach w kraju), a potem już na stadionach sportowych (od roku 1983). W 1985 roku na czterech stadionach: w Chorzowie, Poznaniu, Wrocławiu i w Warszawie odbyły się pierwsze kongresy międzynarodowe w Polsce. Publikacje religijne drukowane były wcześniej w podziemnych drukarniach tzw. piekarniach, a od roku 1983 (od poł. 1988 r. wydania kolorowe czasopism Strażnica i Przebudźcie się! ) zaczęto je oficjalnie sprowadzać z zagranicznych drukarni Towarzystwa Strażnica. W 1988 roku Polskę ponownie odwiedzili bracia Milton Henschel i Teodor Jaracz z Ciała Kierowniczego.

Ponowna legalizacja

Świadkowie Jehowy w Polsce w celu ułatwienia importu swoich publikacji zarejestrowali się w 1985 roku jako spółka pod nazwą Strażnica — Wydawnictwo Wyznania Świadków Jehowy w Polsce.

12 maja 1989 roku, Świadkowie Jehowy w Polsce zostali oficjalnie zarejestrowani i zalegalizowani. Grupa jest wpisana do rejestru MSWiA pod numerem 34.

Rozwój działalności

W 1989 roku po raz drugi w Polsce odbyły się kongresy międzynarodowe na trzech stadionach: w Chorzowie, Poznaniu i Warszawie. W 1990 roku na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie, oprócz Polaków, było tam obecnych ponad 17 tysięcy delegatów zza wschodniej granicy. W późniejszych latach delegaci z Polski byli obecni na kongresach międzynarodowych w takich krajach jak Niemcy, Czechy, Węgry, Rosja, Ukraina, Francja, USA i Kanada.

Na początku lat 90 XX w. rozpoczęto prowadzenie dla wytypowanych wyznawców kursów języka migowego, aby mogli oni w czasie działalności kaznodziejskiej dotrzeć do głuchoniemych/niesłyszących oraz prowadzić w języku migowym zebrania. W marcu 1991 roku liczba aktywnych głosicieli w Polsce przekroczyła 100 000 osób. 28 listopada 1992 roku oddano do użytku Biuro Oddziału w Nadarzynie. W tym okresie oddano do użytku wiele Sal Królestwa, a w późniejszym okresie także Sale Zgromadzeń (Sosnowiec, Warszawa-Ursus, Lublin, Łódź, Malbork, Poznań Stęszew, Skarbimierz oraz w 2009 roku Salę Zgromadzeń w Mostach k. Szczecina).

W 1994 roku wydano w języku polskim Chrześcijańskie Pisma Greckie w Przekładzie Nowego Świata (Nowy Testament), a w 1997 roku całą Biblię. Na Pamiątkę śmierci Jezusa Chrystusa przybyło wówczas 246 458 osób (najwięcej w dziejach wyznania w Polsce). Latem 1997 roku zorganizowano pomoc humanitarną (w tym remontowo-budowlaną) głównie dla współwyznawców poszkodowanych przez tzw. powódź tysiąclecia. W 1999 roku na XIII Międzynarodowym Zjeździe Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii w Łodzi Świadkowie Jehowy przedstawili ekspozycje na temat bezkrwawej chirurgii.

Na początku XXI w. rozpoczęto organizowanie kursów języków obcych, aby w działalności kaznodziejskiej lepiej dotrzeć do obcokrajowców. 21 stycznia 2004 roku w Centrum Kultury Żydowskiej w Krakowie odbyła się polska premiera filmu Niezłomni w obliczu prześladowań - Świadkowie Jehowy a hitleryzm z udziałem przedstawicieli Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau oraz żyjących jeszcze wówczas 3 Świadków Jehowy - byłych więźniów tego obozu. Jesienią tego samego roku (2004), przez dwa miesiące, w byłym hitlerowskim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau, przez 5 miesięcy w 2006 roku w Stutthof (KL) oraz w Lublin (KL) (Majdanek), w maju 2008 roku w byłym hitlerowskim Obozie karno-śledczym w Żabikowie , a wiosną 2009 roku również w Gross-Rosen, prezentowana była wystawa Więzieni za wiarę - Świadkowie Jehowy a hitleryzm poświęcona ich neutralności w okresie nazizmu. W 2004 roku zanotowano najwyższą dotąd liczbę aktywnych głosicieli w Polsce - 128 616. 27 października 2005 roku Sąd Najwyższy postanowił, że oświadczenie o niegodzenie się na transfuzje krwi musi być respektowane a lekarze powinni być przygotowani na stosowanie metod alternatywnych. W sierpniu 2006 roku w Chorzowie i Poznaniu odbyły się po raz trzeci w Polsce kongresy międzynarodowe. W czerwcu 2006 w ogólnopolskim konkursie Życie religijne w czasach PRL - jednostka, wspólnota, instytucja, II nagroda zespołowa przypadła za pracę "... lecz Jehowa stał się moją podporą - Świadkowie Jehowy w rzeczywistości PRL". 10 marca 2007 roku Szkołę Gilead ukończyło pierwsze małżeństwo pionierów z Polski. W lipcu 2009 roku w Poznaniu odbył się kolejny kongres międzynarodowy w Polsce.

W maju i czerwcu 2010 roku zorganizowano pomoc (głównie remontowo-budowlaną) dla współwyznawców poszkodowanych przez ówczesną powódź. Pod koniec roku 2010 do kraju przybyli misjonarze z 129. klasy Szkoły Gilead, aby pomóc w działalności wśród obcokrajowców w Polsce.

27 stycznia 2011 roku Sąd Najwyższy uchylił wyroki więzienia wydane w 1953 roku na pięcioro Świadków Jehowy, uwzględniając kasację wniesioną przez Rzecznika Praw Obywatelskich. W kwietniu 2011 osiągnięto najwyższą liczbę pionierów pomocniczych w Polsce - 45 028.

Znak fioletowego trójkąta, który nosili Świadkowie Jehowy w obozach koncentracyjnych od 1937 r.

Tabliczka pamiątkowa informująca o pobycie Świadków Jehowy w byłym obozie hitlerowskim Mauthausen-Gusen

Hitlerowskie oświadczenie o wyrzeczeniu się wiary, które odmawiali podpisywać Świadkowie Jehowy

III Rzesza

Jeszcze przed dojściem Hitlera do władzy, począwszy od 1929 roku zdarzało się, że nazistowskie bojówki SA napadały na Świadków Jehowy, bijąc ich dotkliwie oraz przerywając ich zebrania religijne. Jeszcze przed rozpoczęciem II wojny światowej Towarzystwo Strażnica kilkakrotnie wystosowało list do Hitlera.

Świadkowie Jehowy w III Rzeszy i na terenach przez nią okupowanych byli represjonowani z powodu odmowy służby wojskowej (i każdej pracy dla wojska np. czyszczenie mundurów czy zawijania pakietów opatrunkowych pierwszej pomocy) oraz nie przyjmowania państwowego antysemityzmu (m.in. nie przestrzegali bojkotu żydowskich sklepów; w swoich publikacjach propagowali równość wszystkich narodów, a więc i Żydów). Z tych przyczyn już od 1933 spotykały Świadków represje, np. wyrzucanie z pracy, odbieranie dzieci, a od 1935 byli więzieni w obozach koncentracyjnych, gdzie otrzymali oddzielne oznakowanie – fioletowy trójkąt. Również im udawało się informować swych współwyznawców z zewnątrz o panujących tam warunkach, dzięki czemu wiele lat przed wojną ujawnili istnienie tych obozów wraz z dokładnymi ich szkicami, a w późniejszych latach także zbrodnie dokonywane na Żydach i innych więźniach w tych obozach. Wkrótce zaczęto ich osadzać także w obozach zagłady, np. w Auschwitz gdzie na 387 więźniów Badaczy Pisma Świętego 138 posiadało trójkąt fioletowy, natomiast pozostali z reguły czerwony (więźniowie polityczni).

W obozach więziono tylko osoby dorosłe; dzieci odbierano i przekazywano na wychowanie innym rodzinom. Byli jedną z kilku kategorii więźniów narodowości niemieckiej (np. niektórzy ewangelicy), którzy mogli w każdej chwili wyjść na wolność po podpisaniu deklaracji apostazji – ponad 95% osadzonych nie zrobiło tego, uważając prześladowania za „próbę wiary”. W obozach znęcano się nad nimi i zabijano, a także zmuszano do pracy w charakterze służby domowej esesmanów. Rudolf Höss zeznał, że imponował mu hart ducha i siła wiary tych więźniów i wspominał, iż zarówno Heinrich Himmler jak i Theodor Eicke powoływali się wielokrotnie na ich religijny fanatyzm i stawiali go za przykład dla postępowania SS-manów w odniesieniu do narodowego socjalizmu i Adolfa Hitlera. Rudolf Höss również zwracał uwagę iż osoby, które podpisały wyrzeczenie się Międzynarodowego Zrzeszenia Badaczy Pisma Świętego, chciały zachowywać bezwzględną wierność Jehowie nawet wówczas, gdy wyrzekli się wspólnoty religijnej. Po zakończeniu wojny Świadkowie Jehowy byli ważnym źródłem informacji na temat masowych zbrodni na Żydach w obozach zagłady.

Zobacz też

• Historia Świadków Jehowy w poszczególnych krajach:

• Historia Świadków Jehowy na terenie Azji
• Historia zgromadzeń Świadków Jehowy
• Historia wydawania publikacji Świadków Jehowy
• Historia działalności kaznodziejskiej
• Historia pełnoczasowych kaznodziei
• Historia Towarzystwa Strażnica
• Historia Biur Oddziałów