5 stycznia jest 5. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 360 (w latach przestępnych 361) dni.
- Imieniny obchodzą: Amata, Amelia, Edward, Edwarda, Emiliana, Jan Nepomucen, Marcelina, Piotr, Roger, Symeon, Szymon i Włościbor.
- Hiszpania, Meksyk – Orszak Trzech Króli
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1][2] obchodzą:
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 62 – Trzęsienie ziemi w Pompejach spowodowało znaczne zniszczenia.
- 269 – Feliks I został papieżem.
- 1066 – Harold II został królem Anglii.
- 1477 – Wojna szwajcarsko-lotaryńsko-burgundzka: zwycięstwo wojsk szwajcarsko-lotaryńskich w bitwie pod Nancy.
- 1531 – Ferdynand I został królem Niemiec.
- 1554 – Pożar zniszczył Eindhoven w Holandii.
- 1665 – We Francji powstało pierwsze europejskie czasopismo naukowe zajmujące się literaturą Journal des Savants.
- 1675 – Wojna Francji z koalicją: zwycięstwo wojsk francuskich w bitwie pod Turckheim.
- 1762 – Po śmierci carycy Rosji Elżbiety Romanowej jej następcą został Piotr III Romanow, dzięki czemu ocalały Prusy, pobite przez Rosjan w wojnie siedmioletniej. Nowy car zawarł z Fryderykiem II korzystny dla Prusaków pokój.
- 1757 – Król Francji Ludwik XV został lekko zraniony nożem przez zamachowca.
- 1769 – James Watt opatentował swoją maszynę parową.
- 1809 – Turcja i Wielka Brytania zawarły traktat przewidujący, że okręty żadnego innego mocarstwa nie będą miały wstępu do cieśnin Dardanele i Bosfor.
- 1813 – Dania ogłosiła bankructwo.
- 1875 – Zainaugurowała działalność Opéra Garnier w Paryżu.
- 1878 – X wojna rosyjsko-turecka: rozpoczęła się czwarta bitwa pod Szipką, w której Rosjanie odnieśli decydujące zwycięstwo.
- 1895 – W Paryżu odbyła się publiczna degradacja kapitana Alfreda Dreyfusa, niesłusznie skazanego za zdradę państwa na dożywocie.
- 1900 – Odbył się pierwszy kongres Ukraińskiej Partii Narodowo-Demokratycznej.
- 1909 – Kolumbia uznała niepodległość swojej byłej prowincji Panamy.
- 1914 – W fabrykach Ford Motor Company wprowadzono 8-godzinny dzień pracy z płacą minimalną 5 dolarów dziennie.
- 1919:
- 1920 – Charles King został prezydentem Liberii.
- 1925 – Nellie Tayloe Ross objęła funkcję gubernator Wyoming, stając się pierwszą kobietą na stanowisku gubernatora stanowego.
- 1929 – Podjęto decyzję o przyspieszeniu kolektywizacji w ZSRR.
- 1933 – Rozpoczęto budowę Mostu Golden Gate w San Francisco.
- 1938 – Emma z Gurk została kanonizowana przez papieża Piusa XI.
- 1939 – W swej alpejskiej rezydencji w Berchtesgaden Adolf Hitler przyjął ministra spraw zagranicznych Józefa Becka.
- 1941 – II wojna światowa w Afryce: wojska brytyjskie zdobyły okupowane przez Włochów miasto Bardija w Libii.
- 1946 – Nacjonalistyczny rząd chiński uznał niepodległość Mongolii.
- 1949 – W Moskwie rozpoczęła się konferencja na której powołano do istnienia RWPG.
- 1950 – Pod Swierdłowskiem rozbił się samolot z hokeistami klubu WWS Moskwa; zginęło 19 osób.
- 1953 – W Paryżu odbyła się prapremiera sztuki Samuela Becketta Czekając na Godota.
- 1954 – Dokonano oblotu myśliwca MiG-19.
- 1957 – Zostala ogłoszona tzw. doktryna Eisenhowera, dotycząca polityki USA wobec Bliskiego Wschodu.
- 1961 – Nigeria zerwała stosunki dyplomatyczne z Francją w proteście przeciwko francuskim próbom atomowym na Saharze algierskiej.
- 1964 – Papież Paweł VI spotkał się w Jerozolimie z głową kościoła wschodniego Athenagorasem I.
- 1966 – W rozegranym w Liverpoolu pierwszym w historii meczu piłkarskich reprezentacji Anglii i Polski padł remis 1:1
- 1968 – Alexander Dubček został wybrany na pierwszego sekretarza Komunistycznej Partii Czechosłowacji.
- 1969:
- 1971 – Socjalistyczny rząd chilijski Salvadora Allende nawiązał stosunki dyplomatyczne z ChRL.
- 1972 – Prezydent USA Richard Nixon ogłosił rozpoczęcie programu załogowych lotów kosmicznych, przy użyciu wahadłowców.
- 1974:
- 1975 – 12 osób zginęło w wyniku uderzenia dowodzonego przez polskiego kapitana statku MV Lake Illawarra w Most Tasmana w Hobart na Tasmanii, co doprowadziło do jego częściowego zawalenia.
- 1976 – Kambodża została przemianowana przez Czerwonych Khmerów na Kampuczę.
- 1978 – Bülent Ecevit został po raz trzeci premierem Turcji.
- 1984 – Richard Stallman uruchomił projekt GNU.
- 1985 – Zakończyła się ewakuacja etiopskich Żydów do Izraela (Operacja Mojżesz).
- 1987:
- 1991 – Wojska gruzińskie wkroczyły do Cchinwali w celu likwidacji Południowoosetyjskiego Okręgu Autonomicznego; początek wojny w Osetii Południowej.
- 1992 – ChRL i Kirgistan nawiązały stosunki dyplomatyczne.
- 1993 – Na szkockich Szetlandach rozbił się tankowiec MV Braer, co spowodowało wyciek 84 700 ton ropy naftowej.
- 1996 – Yehiya Ayyash, członek Hamasu stojący za kilkoma zamachami terrorystycznymi w Izraelu, zginął w wyniku eksplozji bomby ukrytej przez izraelskie służby specjalne w jego telefonie komórkowym.
- 2000 – Włochy i Korea Północna nawiązały stosunki dyplomatyczne.
- 2002 – Rolandas Paksas wygrał wybory prezydenckie na Litwie.
- 2003:
- 22 osoby zginęły, a ponad 100 zostało rannych w dwóch samobójczych zamachach bombowych w Tel Awiwie.
- Miał miejsce pierwszy od 1296 roku tranzyt Saturna i jego księżyca Tytana na tle Mgławicy Kraba. Dzięki promieniowaniu rentgenowskiemu emitowanemu przez znajdujący się w mgławicy pulsar zarejestrowano obraz i zmierzono grubość atmosfery Tytana.
- 2004 – Dotychczasowy holenderski minister spraw zagranicznych Jaap de Hoop Scheffer został sekretarzem generalnym NATO.
- 2005 – Odkryto planetę karłowatą Eris, obiekt transneptunowy większy od Plutona.
- 2006 – W samobójczych zamachach bombowych w Karbali i Ramadi w Iraku zginęło około 50 i 80 osób. W kilku innych atakach zginęło 11 żołnierzy amerykańskich.
- 2007:
- 2008 – Urzędujący prezydent Micheil Saakaszwili wygrał w pierwszej turze wybory prezydenckie w Gruzji.
- 2009 – W zielonej strefie w Bagdadzie otwarto największy na świecie budynek ambasady USA.
- 2011 – W marokańskim Marrakeszu otwarto stadion Stade de Marrakech.
[edytuj] Urodzili się
- 1209 – Ryszard z Kornwalii, hrabia Poitiers, hrabia Kornwalii, antykról Niemiec (zm. 1272)
- 1548 – Franciszek Suárez, hiszpański filozof (zm. 1617)
- 1592 – Szahdżahan I, władca Imperium Mogołów w Indiach (zm. 1666)
- 1614 – Leopold Wilhelm Habsburg, austriacki duchowny katolicki, arcybiskup Magdeburga, wielki mistrz zakonu krzyżackiego, biskup wrocławski, namiestnik Niderlandów Habsburskich (zm. 1662)
- 1620 – Nikola Zrinski – magnat węgierski, ban Chorwacji, polityk i poeta, bohater walk z Turkami (zm. 1664)
- 1744 – Gaspar Melchor de Jovellanos, hiszpański prawnik, ekonomista, botanik, pisarz, polityk (zm. 1811)
- 1759 – Jacques Cathelineau, francuski przywódca powstania w Wandei (zm. 1793)
- 1762 – Constanze Mozart, niemiecka śpiewaczka operowa (sopran), żona Wolfganga Amadeusza Mozarta (zm. 1842)
- 1767:
- 1797 – Eduard Vogel van Falckenstein, niemiecki dowódca wojskowy, generał (zm. 1885)
- 1818:
- 1826 – Alfred Vulpian, francuski neurolog (zm. 1887)
- 1832 – Stanisław Stablewski, polski polityk (zm.1904)
- 1834 – William John Wills, amerykański podróżnik, badacz Australii (zm. 1861)
- 1838 – Marie Ennemond Camille Jordan, francuski matematyk (zm. 1922)
- 1841 – Henryk Dobrzycki, polski lekarz, filantrop, muzykolog, kompozytor (zm. 1914)
- 1846 – Rudolf Eucken, niemiecki filozof, laureat Nagrody Nobla (zm. 1926)
- 1855 – King Camp Gillette, amerykański wynalazca (zm. 1932)
- 1865 – Bodo Ebhardt, niemiecki architekt (zm. 1945)
- 1871 – Gino Fano, włoski matematyk (zm. 1952)
- 1874 – Joseph Erlanger, amerykański fizjolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 1965)
- 1876 – Konrad Adenauer, niemiecki polityk, kanclerz RFN (zm. 1967)
- 1879 – Hans Eppinger, austriacki lekarz (zm. 1946)
- 1881 – Pau Gargallo, kataloński rzeźbiarz (zm. 1934)
- 1893:
- 1895 – Edward Sutherland, amerykański reżyser filmowy (zm. 1973)
- 1898:
- 1900 – Yves Tanguy, amerykański malarz pochodzenia francuskiego (zm. 1955)
- 1901:
- 1902 – Wsiewołod Jakimiuk, polski konstruktor samolotów (zm. 1991)
- 1903:
- 1904:
- 1905 – Edward Zieliński, polski hokeista (zm. ?)
- 1906 – Kathleen Kenyon, brytyjski archeolog (zm. 1978)
- 1907 – Anton Ingolič, słoweński pisarz, tłumacz (zm. 1992)
- 1908 – Anna Daszyńska, polska aktorka (zm. 1953)
- 1909 – Stephen Cole Kleene, amerykański matematyk (zm. 1994)
- 1911 – Jean-Pierre Aumont, francuski aktor (zm. 2001)
- 1913 – Pierre Veuillot, francuski duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Paryża (zm. 1968)
- 1914:
- 1915 – Zofia Wilczyńska, polska aktorka (zm. 2010)
- 1916 – Wilhelm Szewczyk, polski pisarz, tłumacz (zm. 1991)
- 1917:
- 1920:
- 1921:
- 1922 – Zbigniew Hellebrand, polski aktor (zm. 2004)
- 1923:
- 1926 – Veikko Karvonen, fiński lekkoatleta, maratończyk (zm. 2007)
- 1927:
- 1928:
- Zulfikar Ali Bhutto, pakistański polityk, prezydent i premier Pakistanu (zm. 1979)
- Ludwik Golec, polski reżyser filmów dokumentalnych, operator filmowy
- Stefan Kozłowski, polski geolog, polityk (zm. 2007)
- Walter Mondale, amerykański polityk, wiceprezydent USA, kandydat na prezydenta USA
- Sultan bin Abdulaziz al Saud, saudyjski polityk, książę, następca tronu Arabii Saudyjskiej (zm. 2011)
- 1930:
- 1931:
- Alvin Ailey, amerykański tancerz, choreograf (zm. 1989)
- Alfred Brendel, austriacki pianista
- Walt Davis, amerykański lekkoatleta, skoczek wzwyż, koszykarz
- Robert Duvall, amerykański aktor, reżyser filmowy
- Janusz Kubik, polski reżyser filmowy (zm. 1999)
- Władysław Pabisz, polski hokeista (zm. 2007)
- 1932:
- 1933 – Barbara Wałkówna, polska aktorka
- 1935 – Adela Dankowska, polska lotnik szybowcowa, polityk, poseł na Sejm
- 1937 – Andrzej Kozera, polski dziennikarz telewizyjny (zm. 2010)
- 1938:
- 1939 – Piro Milkani, albański reżyser filmowy
- 1941:
- 1942:
- 1943:
- 1944:
- 1945:
- 1946:
- 1947:
- 1948:
- 1949 – Andrzej Mleczko, polski rysownik, malarz, satyryk
- 1950:
- 1951:
- 1952:
- 1953:
- 1954:
- 1955:
- 1956:
- 1957:
- 1958:
- 1959:
- 1960:
- 1961 – Piotr Baron, polski saksofonista jazzowy
- 1962:
- 1963:
- 1964:
- 1965:
- 1966:
- 1967:
- 1968:
- 1969:
- 1970:
- 1971:
- 1972:
- 1973:
- 1974:
- 1975:
- 1976:
- 1977:
- 1978:
- 1979:
- 1980:
- 1981:
- 1982:
- Kjersti Buaas, norweska snowboardzistka
- Ansley Cargill, amerykańska tenisistka
- Karel Geraerts, belgijski piłkarz
- Janica Kostelić, chorwacka narciarka alpejska
- Jewgienija Krawcowa, rosyjska biathlonistka
- Giovanni Pasquale, włoski piłkarz
- Jaroslav Plasil, czeski piłkarz
- Cirilo Saucedo, meksykański piłkarz
- Maki Tsukada, japońska judoczka
- Cheng Xiaoni, chińska biathlonistka
- Vadims Vasiļevskis, łotewski lekkoatleta, oszczepnik
- 1983:
- 1984:
- 1985:
- 1986:
- 1987:
- 1988 – Nikola Kalinić, chorwacki piłkarz
- 1989 – Krisztián Németh, węgierski piłkarz
- 1991 – Daniel Pacheco, hiszpański piłkarz
- 1996 – Max Baldry, brytyjski aktor
- 842 – Al-Mu'tasim, kalif Abbasidów (ur. 794)
- 1066 – Edward Wyznawca, święty, król Anglii (ur. ok. 1002)
- 1173 – Bolesław IV Kędzierzawy, książę mazowiecki, kujawski, krakowski i sandomierski, władca Polski (ur. 1121 lub 1122)
- 1448 – Krzysztof Bawarski, król Danii, Szwecji i Norwegii (ur. 1416)
- 1465 – Karol Orleański, książę Orleanu, francuski poeta (ur. 1394)
- 1477 – Karol Zuchwały, książę Burgundii (ur. 1433)
- 1524 – Marko Marulić, chorwacki poeta (ur. 1450)
- 1589 – Katarzyna Medycejska, królowa Francji, żona Henryka II (ur. 1519)
- 1701 – Louis François Marie Le Tellier, markiz, francuski polityk, minister wojny (ur. 1668)
- 1735 – Carlo Ruzzini, doża Wenecji (ur. 1653)
- 1740 – Antonio Lotti, włoski kompozytor (ur. 1666)
- 1762 – Elżbieta Romanowa, caryca Rosji (ur. 1709)
- 1771 – John Russell, książę Bedford, angielski polityk, dyplomata, sekretarz stanu południowego departamentu (ur. 1710)
- 1795 – Philipp Gotthard von Schaffgotsch, niemiecki duchowny katolicki, biskup wrocławski (ur. 1716)
- 1816 – Sir George Prevost, brytyjski polityk, gubernator generalny Brytyjskiej Kanady (ur. 1767)
- 1818 – Marcello Bacciarelli, włoski malarz (ur. 1731)
- 1852 – Gabriel Ferry, francuski pisarz (ur. 1809)
- 1855 – Jan Nepomucen Kamiński, polski aktor, reżyser teatralny, pisarz, tłumacz (ur. 1777)
- 1857 – Ignaz Ritter, niemiecki duchowny katolicki, teolog, rektor Uniwersytetu Wrocławskiego (ur. 1787)
- 1858 – Joseph Radetzky, hrabia, austriacki dowódca wojskowy, feldmarszałek (ur. 1766)
- 1860 – Jan Nepomucen Neumann, święty, czeski duchowny katolicki, biskup Filadelfii (ur. 1811)
- 1885 – Adolf Carl Daniel von Auersperg, austriacki polityk, premier Austrii (ur. 1821)
- 1889 – Konstanty Schmidt-Ciążyński, polski kolekcjoner dzieł sztuki (ur. 1818)
- 1895 – Władysław Podkowiński, polski malarz, rysownik (ur. 1866)
- 1904 – Karl Alfred von Zittel, niemiecki paleontolog (ur. 1839)
- 1910 – Léon Walras, francuski ekonomista (ur. 1834)
- 1922 – Ernest Shackleton, irlandzki podróżnik, badacz Antarktydy (ur. 1874)
- 1924 – Kazimierz Lutosławski, polski duchowny katolicki, teolog, lekarz, polityk, poseł na Sejm RP (ur. 1880)
- 1930 – Wacław Kłoczkowski, polski dowódca wojskowy, kontradmirał, uczestnik wojny rosyjsko-japońskiej i I wojny światowej (ur. 1873)
- 1933:
- 1941 – Amy Johnson, brytyjska pilotka (ur. 1903)
- 1942 – Tina Modotti, włoska aktorka, fotografik (ur. 1896)
- 1943 – George Washington Carver, amerykański botanik (ur. 1864)
- 1945:
- 1946 – Jerzy Gościcki, polski ekonomista, polityk, minister rolnictwa i dóbr państwowych (ur. 1879)
- 1950 – Oswald Bumke, niemiecki psychiatra, neurolog (ur. 1877)
- 1951 – Andriej Płatonow, rosyjski pisarz (ur. 1899)
- 1952 – Victor Hope, markiz Linlithgow, brytyjski polityk, wicekról Indii (ur. 1887)
- 1954 – Walter E. Scott, amerykański podróżnik, poszukiwacz złota (ur. 1872)
- 1956 – Mistinguett, francuska aktorka, piosenkarka (ur. 1875)
- 1957 – Oldřich Duras, czeski szachista, kompozytor szachowy (ur. 1882)
- 1968:
- 1970:
- 1973 – Henryk Łasak, polski trener kolarstwa szosowego (ur. 1932)
- 1974 :
- 1976:
- 1979 – Charles Mingus, amerykański muzyk jazzowy (ur. 1922)
- 1981:
- 1987:
- 1988 – Pete Maravich, amerykański koszykarz (ur. 1947)
- 1989:
- 1990 – Arthur Kennedy, amerykański aktor (ur. 1914)
- 1991:
- 1993 – Juan Benet, hiszpański pisarz (ur. 1927)
- 1994 – Tip O'Neill, amerykański polityk, spiker Izby Reprezentantów (ur. 1912)
- 1996 – Janusz Poray-Biernacki, polski pisarz (ur. 1907)
- 1997 – Burton Lane, amerykański kompozytor (ur. 1912)
- 1998 – Sonny Bono, amerykański piosenkarz, aktor, producent muzyczny, polityk (ur. 1935)
- 2000:
- 2001:
- 2002 – Astrid Henning-Jensen, duńska reżyserka filmowa (ur. 1914)
- 2003:
- 2004 – Charles Dumas, amerykański lekkoatleta, skoczek wzwyż (ur. 1937)
- 2005:
- 2006:
- 2007:
- 2008:
- 2009:
- 2010 – Jacek Petrus, polski dziennikarz (ur. 1972)
- 2011 – Assar Rönnlund, szwedzki biegacz narciarski (ur. 1935)
- 2012:
Przypisy
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
